Burkina Fasa Fiso Halk Cemahiriyesi

Sultan II. Bayezid ve Denizkızı

14 Haziran 2005

Madem bir İstanbul efsanesi anlatmaya söz verdik, yerine getirelim:

“Fatih Sultan Mehmet’in oğlu II. Bayezid’e sofuluğundan ötürü “Bayezid-i Veli” yani Ermiş Bayezid denirmiş. Halk inancı onu keramet sahibi bir ermiş olarak gösterir…

Sultan II. Bayezid, bir gün Boğaziçi’nde saltanat kadırgası ile dolaşırken denize ağ atan balıkçılara rastlar.

“Balık çok çıkar mı?” diye sorar.

“Baht işidir padişahım” derler.

“Benim bahtıma da bir ağ atın!” der.

Balıkçılar padişahın bahtına ağ atar, bir şey çıkmaz. Tekrar atarlar, yine boş. Nihayet üçüncü seferde ağın içinden bir denizkızı çıkar. Sultan Bayezid:

“Bahtım olan bu kızı İstanbul’da gezdirin, nerede ne söylerse gelin bana haber verin!” der.

Denizkızını İstanbul’da gezdirirler. Bir meydanda gaipten haber veren ve “Ben define bulucusuyum” diyen bir falcıyı görür, güler. Padişaha haber verirler. Sultan Bayezid:

“Orada niçin güldün, ey güzel bahtım?” diye sorar. Denizkızı:

“Ona güldüm ki padişahım.” der, “Bir adam define bulucusuyum diye çıkmış, oysa altında hazine vardır, haberi yok.”

Kızın göstediği yeri kazarlar, bir koca mermer havuz dolusu altın bulunur. Her sikkenin üzerinde padişahın tuğrası vardır. Sultan Bayezid, Beyazıt Camii’ni ve hayratını bu para ile yaptırır. İçinde altın sikkelerin olduğu havuzun üstü hep açık durur, başına bekçi koymazmış. İnşaatta çalışan ustalara, kalfalara:

“Gündelik hakkınızı akşama gidin, oradan kendi elinizle alın” der.

Hakkından fazla alanın avucunda fazla aldığı altın, taş olur, havuza atınca yine altın olurmuş. Bu çalınamaz altınlar için “Bayezid-i Veli kerameti” denirmiş…

(…)

Efsanelere bu aralar taktığımın farkındayım. Ama ne yapayım? Dün akşam son bölümünü izlemek için milyonların şehrin sokaklarını boşalttığı “Bir İstanbul masalı” dizisinden bana çok daha “romantik”, çok daha “sahici” geliyor bana bu efsaneler…

Mümkünse uzun bir süre ARC, Arhanlar, Esma, Ada bebek gibi kelimeleri duymak istemiyorum. En güzel yorumu, Ozan Güven yapmış: “Esma, ölmeseydi babamla evlenecekti”…

Yorumlar: Henüz yorum yok
Kategori: Coğrafya, Edebiyat, Kültür
RSS Yorumlar
Trackback

Bir varmış, bir yokmuş İstanbul diye bir şehir varmış…

9 Haziran 2005

focus, istanbul, efsaneler

“Bir varmış, bir yokmuş, Allah’ın kulu çokmuş, evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, deve dellal iken, sıçan berber iken, eşek mühürdar, katır silahtar iken, ben annemin babamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken, yaranı safa, kızıştı kafa, ak sakal, kara sakal, berber elinden yeni çıkmış bir taze sakal, kasap olsam sallayamam satırı, nalbant olsam nallayamam katırı, hamama girsem sorar mıyım natırı, nadan olan bilmez ahbap hatırı, dereden geldim, tepeden geldim, sandığa girdim, bir de ne göreyim? Köşede bir hanım oturuyor, şöyle ettim, böyle ettim, hanım yerinden kalktı, yüzüme baktı, çıktık birlikte yola, ne sağa saptık, ne sola; az gittik, uz gittik, dere tepe düz gittik, altı ay bir güz gittik, bir de arkamıza bakalım ki bir arpa boyu yer gitmişiz, ne dönülür geri, ne gidilir ileri, sana bir masal söyleyeyim bari gel beri…

Bir varmış, bir yokmuş, diyarların en güzeli, efsanelerin sultanı İstanbul diye bir şehir varmış…”

Dergi ekibinden Umida Salih’in Temmuz sayısı için “İstanbul Efsaneleri” eki hazırladığını anlatmıştım. Şimdi bu ek önümde :)… Gün yüzü görmemiş Osmanlı efsanelerinden perilere, kıyamet günü ortaya çıkacak Bizans askerlerine kadar ne varsa toparlamış Umida. Eğer bir aksilik olmazsa, Matrakçı Nasuh’un desenleri ile resimleyeceğiz bu eki. Görünüş o ki, muhteşem bir ek olacak.

Hele bir “Deniz kızı ile Sultan Bayezid” masalı var ki… Havsalaya sığacak gibi değil… Onu da yarın anlatacağım artık :)…

Not: “Linux’a dair bilinen yaygın ve komik yanlışlar” listesine hâlâ bir destek gelmedi…

Yorumlar
1 yorum var

Kategori
Coğrafya, Edebiyat, Kültür

RSS Yorumlar

Trackback

İstanbul Efsaneleri
27 Mayıs 2005

focus, istanbul, efsaneler, tarih

Bugün Umida ile sabah erkenden buluşup, Çelik Gülersoy’un İstanbul üzerine yazılmış 20.000 kadar kitabı dünyanın dört bir yanından toparladığı “İstanbul Kütüphanesi”ne gittik. Bir gün üzerinde çalışmanın hayalini kurduğum “İstanbul Efsaneleri” konusu üzerine bir süredir nasıl kafa patlattığımı, iki ay önce yine bu blogda anlatmıştım… Konuyu Özgür’e bir kişisel sohbet sırasında açmamla (-ki kendisi Allahtan ne blogumu okur, ne de internetten anlar:) bu düşüncenin üzerine atlaması bir oldu! Eh, genel yayın yönetmenin kılıcı karşısında boynumuz kıldan ince olunca, bu güzel düşüncenin bir de tarihi belirlendi: “İstanbul Efsaneleri eki, Temmuz 2005 sayısına yetişecek!”

Konuyu tek başıma “hakkıyla” yapamayacağımı anlayınca, hemen derginin yazıişleri ekibi içinde bir “kumpas çevrildi”… Bu arada söylemek lazım, “yazı işleri”nin omurgası, daha önce bir arada çalışmış ve iyi anlaşan bir ekibin etrafında kurgulandığı için (Ben, Umida Salih ve Feyzi Öktem), ışık hızıyla kumpaslar çevrilmeye, hemen kulisler işlemeye, üçkağıtlar açılmaya başlanır :)))….

Her neyse, sözde ben yazı işleri toplantısında Özgür’e üzerine atlayacağı bir konuyu önererek bu ay üzerime bir konu alacak, böylelikle de “İstanbul Efsaneleri” ekini çok heveslisi olan Umida’ya ötelerken, ben de arta kalan bol vakitte bu eke destekte bulunacaktım… Yazı işleri toplantısından kucağımda bir değil “iki çocuk” ile çıkınca, tüm bu yapılan hesaplar bir yerimize kaçtı… Özgür bilmiyor ama bu ay üç konu ile uğraşıyorum :)))

Neyse ki, Umida hafta içinde İstanbul sahhaflarını dolaşıp inanılmayacak eski kitaplar bulmuş. İçlerinde “İstanbul işi büyü”lerden, Evliya Çelebi’nin dudak uçuklatan abartmalarına bile rahmet okutacak güzellikte öykülere dek o kadar çok şey varki! Bu arada İstanbul Kütüphanesi’nin kütüphanecileri sağolsunlar, Bizans efsanelerine erişmemizi sağladılar!

Dünyanın en huzurlu ortamında, yer yer bizi yerimizden zıplatan eski bir sürü kitabın arasında çok güzel bir gün geçirdik. Asıl sürprizi, eve geldiğimde yaşadım. Venedik kentinde yaşayan ve ömrünü Uluç Ali, Turgut Reis gibi Türk korsanlarının İtalya ve İspanya sahillerindeki maceralarını bulmaya harcamış bir İtalyan tarihçi ile tanışmış, geçen hafta telefonda uzun uzun sohbet etmiştik… Tarihi Ceneviz ve Venedik kayıtlarına erişim hakkı olan bu arkadaş, bana geçen hafta ona danıştığım konuyla (ki bunu da bir ara anlatacağım) ilgili bir harita göndermiş. Bir Katalan portalanı! Yani Bizans imparatorlarının emrinde çalışan Katalan denizcilerin çizdiği bir İstanbul haritası! Benden mahalle adlarını çözmemi istiyor! 15. yüzyılın ilk yarısına tarihlenen ve okunması imkansız bir gotik harf sistemi ile yazılan bu haritada, çözmeyi başarabildiğim ilk metin, “tatlı su kuyuları” oldu… Yukardaki 1580′lere tarihlenen Hogenberg haritasında da aynı yerde -en altta sağ köşede- “tatlı su kuyuları” lafı geçiyor.

Yani bu ne demekmiş efendim? Demek ki, şimdi San Benoit Lisesi’nin olduğu yerde bir zamanlar üzüm bağları varmış ve Galata’nın su ihtiyacı buradaki kuyulardan sağlanıyormuş! Şimdi Beşiktaş meydanının olduğu yerde ise sadece tek bir sütun resmi var. Bu ise, bu alanda kurulduğu bilinen eski bir Apollon tapınağının kalıntısı…

Not: Şimdi aklıma geldi. Biz bunları yazıyoruz ama dün de Gezegen Linux‘a üye olduk… “Ya biz bi hata yapmışız” deyip afaroz ederler mi acaba?

Yorumlar
1 yorum var

Kategori
Coğrafya, Tarih

RSS Yorumlar

Trackback

Ali Gapu ya da “Bab-ı Âli”
11 Nisan 2005

DSCN0195
Originally uploaded by ccurteis.

İranlılar “İsfahan, Nısf-ı Cihan” der, yani “İsfahan dünyanın yarısı”…

Siz ne düşünürsünüz bilmem ama, şuncacık aklınız varsa, ömrünüzde bir kere İsfahan’ı görün! İsfahan benim için dünyanın en güzel kentidir…

Resimde görülen bina, “Ali Gapu Sarayı”. İçinde birkaç müzik odası var, aklınızı yitirmeniz işten bile değil… Kocaman bir kubbe ve o kubbeye oyulmuş yüzlerce müzik aleti şeklini hayal edin…

Rivayet odur ki, Şah bu odaya girmeden önce burada yarım saat boyunca sanatlarını icra eden müzisyenlerin çaldığı müzik, onlar odadan çıktıktan sonra dakikalarca devam edermiş…

Tarihten ilginç bir not: Osmanlı’nın padişah kapısına Farsça-Arapça karışık “Bab-ı Âli” derken, Sasaniler Türkçe “Gapu” kelimesini kullanıyordu. Sahi, Çaldıran seferine çıkarken, Şah İsmail’in “öz Türkçe” deyişlerine karşılık olarak, Avni mahlasıyla Farsça beyitler düzen Yavuz Sultan Selim değil miydi?

Yorumlar
2 yorum var

Kategori
Coğrafya, Kültür

RSS Yorumlar

Trackback

Next Entries »