Linux, Tekir ve kırmızı paraşütlü kedi…
24 Aralık 2007
Ä°ngilizce Wikipedia’daki Ekosistem maddesinin ilk alt baÅŸlığı olan “Ecosystem Dynamics” şöyle bir alıntıyla baÅŸlar:
“Introduction of new elements, whether biotic or abiotic, into an ecosystem tend to have a disruptive effect. In some cases, this can lead to ecological collapse or “trophic cascading” and the death of many species belonging to the ecosystem in question.”
Özetle söylemek gerekirse, madde ÅŸunu söyler: “Ölü ya da canlı, herhangi bir var oluÅŸ döngüsüne (ekosistemi sanırım böyle çevirmek en doÄŸrusu) dışarıdan müdahil olan tüm bileÅŸenler, var olan düzen üzerinde yıkıcı bir etkiye sahip olma eÄŸilimi taşır. Bazı durumlarda bu etki, bir doÄŸal yıkıma ya da söz konusu ekosistem içinde yaÅŸayan pek çok türün birbiri ardına ölümüne dahi yol açabilir.”
Madem biyolojiden alınmış bir terimi, ekosistemi konuşuyoruz, aynı yolda devam edelim.
“Ekosistem DinamiÄŸi” adını taşıyan bu genel ilke, son derece deterministiktir. Sadece biyoloji için deÄŸil, pek çok alanda kullanabileceÄŸimiz bir araç saÄŸlar bize. Özetle ÅŸunu söyler bize doÄŸa yasası: Bir varoluÅŸ döngüsüne/ekosisteme dışarıdan katılan her türlü yeni üye, varlığını güçlü bir ÅŸekilde devam ettirebilmek için eski yapı üzerinde dönüştürücü/yıkıcı hatta yok edici bir etkiye sahip olmalıdır! Bu etki, pek çok türün varlığını yok ederken; benzer nitelik ve çıkarlara sahip türlerin hâkimi olduÄŸu bir yeni ekosistemin doÄŸmasına neden olacaktır.
Buna dair ilginç bir örnek, fi tarihinde Moleschino’da anlattığım eÄŸlenceli öykü olabilir. Burada özetle, ÅŸunu anlatmıştım:
1940′ların sonuna doÄŸru Borneo Adası’nda yaÅŸayan Dayak kabilesi, sıtma salgınından muzdaripdir. Dünya SaÄŸlık Örgütü, çözüm olarak Borneo ormanlarının üzerine DDT sıkmayı teklif eder! Amaç, ormandaki sinekleri yok ederek bu hastalıktan kurtulmaktır. Açıkçası, koÅŸullar da buna uygundur. Ä°kinci Dünya Savaşı henüz yeni bitmiÅŸtir ve bölgede Ä°ngiliz Hava Kuvvetleri’nin elinde artık iÅŸe yaramayan yüzlerce bombardıman uçağı ve askerlerini bitten korumak için üretilen on binlerce ton DDT kalmıştır.
Öneri, baÅŸlangıçta iÅŸe yaramışa benzemektedir… Borneo Adası’ndaki sıtma kökenli ölümler durmuÅŸtur. Öyle ki, 1948 yılında tıp alanındaki Nobel ödülü, DDT’nin böcekleri imhasında kullanılmasını öneren Paul Hermann Müller‘e verilir!
Bir süre sonra DDT’nin yan etkileri görülmeye baÅŸlar. DDT’den zehirlenerek ölen milyarlarca böcek kertenkeleler tarafından afiyetle yenir. Hayatlarında görmedikleri kadar böceÄŸi yemekten ağırlaÅŸan kertenkelelerse sıçanlar için muhteÅŸem bir ziyafet olur. Kertenkeleleri yedikçe semiren, semirdikçe de üremesi hızlanan sıçanlar bir süre sonra tüm adayı istila eder! Artık ortalıkta yiyecek böcek kalmadığı için en kolay hedef olan ekinleri talan eden sıçanlar, yerlileri açlığın ve tifo gibi sayısız bulaşıcı hastalığın ÅŸefkatli kollarına itmiÅŸtir…
Tek bulunan çözüm, Ä°ngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri’nin bugün hatırlamak bile istemeyeceÄŸi türden bir “hava indirme harekâtı”dır. “Operation Cat Drop” adı verilen bu harekât ile Borneo ormanlarına 14.000 kedi paraşütle atılır! Normandiya Çıkarması’na katılan Ä°ngiliz paraşütçüsü sayısı 8.000 kiÅŸiden biraz fazlaydı, “Operation Cat Drop”ta ise kırmızı paraşütlerle adanın üzerine bırakılan 14.000 kedi, Borneo’yu özgürlüğüne kavuÅŸturacaktı…
(..)
Åžimdi asıl soruya gelelim: Linux ve özgür yazılım bileÅŸenlerinin “kırmızı paraşütlü kedi etkisi” yaratma gücü var mı, yok mu?
Bu sorunun cevabı, Linux’un Türkiye’de bir geleceÄŸinin olup olmamasıyla doÄŸrudan ilintili. Çünkü ancak bu tür bir dönüştürücü/yıkıcı hatta belki de yok edici bir etkiyle, o üzerine çok konuÅŸulan “Linux Ekosistemi” oluÅŸabilir. Kimsenin pembe hayaller görmesine gerek yok, içinde bulunduÄŸumuz doÄŸa yasasının gerçeÄŸi bu!
Evet hepimiz biliyoruz, Linux ve özgür yazılım ürünleri güvenilirdir, koda müdahale hakkı saÄŸlar, ölçeklenebilirdir, sistem kaynaklarını koklayarak kullanır… Ä°yi ama tüm bu özellikler zaten yıllardır vardı! O halde neden Linux’un dünyada ve Türkiye’de beklenen çıkışı yıllardır gerçekleÅŸmiyor?
Ben açıkçası bunun cevabının mevcut dağıtımların günah ve sevaplarından çok, Linux üzerinde çalışacak ve kullanıcısına “katma deÄŸer” saÄŸlayacak ticari yazılım bileÅŸenlerinin henüz Linux ortamına inmemesinde aranması gerektiÄŸine inanıyorum. Ortada Ubuntu, Suse, Pardus gibi ilk çıkış iddialarını büyük ölçüde gerçekleÅŸtiren ve kullanıcısına “tasarruf” saÄŸlayan pek çok baÅŸarılı dağıtım var. Asıl eksiklik, KOBÄ°’lerin iÅŸ süreçlerinde kullanacağı ticari yazılımların “özgür ve lisans ücretsiz” karşılıklarında… Ä°ÅŸin bu tarafında, özellikle de Türkiye’de (dünyada bu tablo hızla deÄŸiÅŸiyor), yıllardır satmakta oldukları ticari paketleri özgür ve ücretsiz sunmaya cesaret edecek “babayiÄŸitler” henüz ortada görünmüyor. Bu yüzden de keyifsiz ve bir diÄŸerinin pastasından dilim kapmaya odaklı, eskilerin deyimiyle “tırnakçı” bir IT pazarı içinde yıllardır debeleniyor yerli oyuncular…
Evet, özellikle ücretsiz diyorum, çünkü GPL’in ve Linux’un “kırmızı paraşütlü kedi” etkisi, lisans bedeli yüksek ve piyasada kendine yer edinmiÅŸ ticari uygulamaların özgür ve lisans ücretsiz muadillerinin pazara inmesiyle yaÅŸanacak. Burada hemen bir ek yapayım, burada “vurgu” yazılımların lisans ücretsiz; ama kurulum, destek, eÄŸitim ve ek modül yazımı gibi hizmet süreçlerininse, iÅŸ/çözüm ortaklarıyla birlikte elbette uygun “bedeli karşılığı” yapılmasınadır…
Düşünsenize, 5 kullanıcılı lisans için binlerce dolar talep eden “ismi lazım deÄŸil” firmamızın nic’olur hali, şöyle eli yüzü düzgün ve saçmalamayan “özgür ve ücretsiz” bir ticari otomasyon/genel muhasebe paketi yazılsa? Ya da otel otomasyonu yazılımı sektörüne bakalım. Yıllardır beÅŸ büyük oyuncunun aralarına kimseyi sokmadığı, kapalı devre büyüyen ve kâr marjının muhteÅŸem olduÄŸu bir pazardır. BugHotel gibi baÅŸarısız giriÅŸimleri saymazsak, burada da özgür yazılım camiasından ciddi bir oyuncu yok. Ä°ÅŸte bu noktada özgür ve lisans ücretsiz yazılımlar mevcut pazar üzerinde dönüştürücü/yıkıcı ve hatta yok edici bir etki yaratarak, kuralları ve oyuncuları farklı bir ekosistemi oluÅŸturabilirler!
Burada ben açıkçası; kaybedecek çok da şeyi olmayan, iş zekâsına ve çözümlerini pazara doğru anlatma becerisine sahip, genç ve belli bir direnme gücünü taşıyan Linux firma/girişimcilerine şans tanıyorum.
Her neyse, enseyi karartmayıp güzel ÅŸeylerden konuÅŸalım biraz… Türkiye özgür yazılım camiasından uzun süredir beklediÄŸimiz türden haberler yavaÅŸ yavaÅŸ gelmeye baÅŸlıyor. Yukarıda anlattığım türde süreçlere soyunan ve risk alan genç özgür yazılım firmaları, ilginç iÅŸlere imza atıyorlar. ÖrneÄŸin pek çoÄŸunuzun tanıdığı Hakan Uygun ve Uygun Teknoloji… Uygun Teknoloji, AGPL lisanslı “özgür ve ücretsiz” ticari otomasyon ve önmuhasebe yazılımı Tekir’in 1.0 sürümünü duyurmaya hazırlanıyor. Tekir, PCNet dergisinin önümüzdeki ocak sayısında, özel bir kurulum CD’siyle birlikte dağıtılıyor olacak :)…
Önümüzdeki günlerde Tekir’e dair pek çok haber ve röportajı nasıl olsa saÄŸda solda okuyacaksınız. Asıl güzel haberleri gelecek haftalara saklayalım :)…
.
Not 1: Bir sürü yazı ve anlatılacak hikâye birikti. Burada ve Moleschino’da anlatacağım hepsini :)
Sonunda hayalimi birileri gerçekleştirmeye başladı.. : tekir ne yau? mstf: kedidir kedi..
gkmngrgn | 24 Aralık 2007 | 9:41 pmSonunda hayalimi birileri gerçekleştirmeye başladı..
: tekir ne yau?
mstf: kedidir kedi..
Ekosistem konusundaki çabalar önemli. Sarman'dan sonra Tekir de geliyorsa, ilerleme
Melih Bayram Dede | 25 Aralık 2007 | 12:02 amEkosistem konusundaki çabalar önemli. Sarman’dan sonra Tekir de geliyorsa, ilerleme var demektir. Önemli olan bu yazılımları kullanmak için kurumları ikna etmek. Bu açıdan kurumsal geçiÅŸler üzerine yoÄŸunlaÅŸmakta yarar var!
disruptive için bozucu, yıkıcı, kırıcı gibi karşılıklar kullanmak pek hoşuma
Erkan Tekman | 25 Aralık 2007 | 12:17 amdisruptive için bozucu, yıkıcı, kırıcı gibi karşılıklar kullanmak pek hoÅŸuma gitmiyor. Bu sözcüklerle içsel bir olumsuz anlam yükleniyormuÅŸ gibi geliyor sözcüğe. Oysa kimi zaman disruption iyi sonuçlar dahi doÄŸurabilir. “Kime göre”, “neye göre” diye sorduÄŸunuzu duyar gibi oluyorum. Ä°ki örnek: Evrim dediÄŸimiz ÅŸey, pek çok birbirini izleyen disruption ile rahatlıkla açıklanabilir. Hatta “disruption yoksa evrim de yok” bile diyebiliriz. Neyse, biyoloji konusunda haddimi aÅŸmayayım :-) Bir baÅŸka bilindik disruption da yer hareketleri, depremler, volkanlar vb. Bunlar da bildiÄŸimiz hali ile yer kabuÄŸunu oluÅŸturuyorlar, denizleri, daÄŸları, Ä°stanbul BoÄŸazı’nı, ya da seyretmeye doyamayacağınız herhangi bir doÄŸal manzarayı. Dedik ya, “kime göre”, “neye göre” diye, evrimde soyu çıkmaz sokaÄŸa girmiÅŸ bir sınıf, ya da depremde yerle bir olmuÅŸ bir kasaba için tabii ki bu disruption iyi deÄŸil. Ama ahalinin genel menfaatine bakınca olumlu bir iÅŸmiÅŸ gibi duruyor.
Bu mülahazalardan hareketle disruption için “dürtme” karşılığını uygun görmüş ve kullanmıştım. Hatta projemizdeki disruptive technologies grubunun Türkçe karşılığı “dürtücü teknolojiler” idi. Vikipedi’de adı geçen disruption tam da bu tip bir “dürtme”ye karşılık geliyormuÅŸ hissine kapıldım. Yoksa ekosistemlerin evrilmesi de mümkün olamazdı, bu dürtmelerden maada…
[...] Tekir artık bir sonraki yazıda diyelim. O zaman’a kadar
hakan.uygun.yazıyor.* » Blog ArÅŸivi » Tekir ve Sarman | 25 Aralık 2007 | 10:32 am[...] Tekir artık bir sonraki yazıda diyelim. O zaman’a kadar isterseniz Ali Işıngör’ün ÅŸu yazısına bir göz [...]
Sevgili Erkan; Dürtücü teknolojiler lafını senden çok duyardım ama ne yalan
Ali Işıngör | 25 Aralık 2007 | 11:29 pmSevgili Erkan;
Dürtücü teknolojiler lafını senden çok duyardım ama ne yalan söyleyeyim, Ä°ngilizce’de epey oturmuÅŸ bir terim olan “disruptive technologies” için kullandığını hiç düşünmemiÅŸtim. Gerçekten yerinde bir çeviri, bunun için kutlarım…
Bundan sonra “dürtücü teknoloji” terimini benden sık sık duyacaksın :).
Bu yazı özelinde ise “dürtücü” kelimesi tam oturmuyor. Ä°ki nedenle, birincisi bendenizin ukalalık kaynaklarından biri olan Latince’ye (biliyorsun eskiden Ä°talyan Lisesi’nde dört sene okutuyorlardı) olan baÄŸlılığım. Latince “disruptus” aslında tam olarak “bozmak”, “yıkmak” anlamına geliyor.
Ä°kinci nedense biraz daha kabul edilebilir bir gerekçe. Biyolojik ekosistemi esaslı bir ÅŸekilde dönüştüren bir deÄŸiÅŸikliÄŸe “dürtücü” kelimesinden çok, “yıkıcı” uygun düşer diye düşünüyorum. Ama senin dediÄŸin gibi, iÅŸe teknoloji/business penceresinden bakacak olursak, elbette “dürtücü” çok daha doÄŸru içsel anlamlar içeriyor.
Aslında yıkıcı, yok edici kavramlarından hareketle; özgür yazılım felsefesinin “devrimci” bir nitelik taşıdığını da söylemek mümkün. Ä°talyan Komünist Partisi’nin penceresinden bakıldığında (Bilmeyenlere not: Erkan beni “partigiano” olmakla suçlar.) yıkıcılık aslında o kadar da kötü gözükmüyor göze, senin anlayacağın :)…
kedi hikayesi hos, ama biraz abartili. http://www.cynical-c.com/?p=9141
ahmet | 26 Aralık 2007 | 9:36 pmkedi hikayesi hos, ama biraz abartili. http://www.cynical-c.com/?p=9141
Bu arada, isletim sistemi haricinde GPL dunyada genellikle is dunyasinda
ahmet | 26 Aralık 2007 | 9:42 pmBu arada, isletim sistemi haricinde GPL dunyada genellikle is dunyasinda cok tutulmayan bir lisans olarak bilinir. Dusunceme gore Turkiye gibi ulkelerde ne Linux ne de GPL bu etkiyi yapacaktir guce sahip. Tuketiciye agrisiz bicimde var olan uygulama ve is akisini ozgur ortamlara tasiyacak cozumleri daha ucuza sunan sirketler belki bu sansa sahiptir. bu GPL , BSD hatta ozgur yazilim kullanan kapali bir sistem de olabilir.
efenim merhabalar, tesadüfler tanrısının izniyle keşfettim blogunuzu....hikayeleri pek bi sevdim....takdir etmek
kacakkova | 20 Ocak 2008 | 12:36 pmefenim merhabalar,
tesadüfler tanrısının izniyle keÅŸfettim blogunuzu….hikayeleri pek bi sevdim….takdir etmek lazımdır….
kolay gele.
Yeni yazılarınızıda bekliyoruz ozaman
Yurtdışı Eğitim | 31 Ocak 2008 | 4:29 pmYeni yazılarınızıda bekliyoruz ozaman
Öncelikle bu güzel yazı için teşekkürler. Sizinde söylediğiniz gibi ticari
MyPardus | 25 Şubat 2008 | 4:13 amÖncelikle bu güzel yazı için teşekkürler. Sizinde söylediğiniz gibi ticari uygulmaların eksikkliği tabiki çok büyük bir etken. Fakat yine söylediğiniz gibi
“Bir varoluÅŸ döngüsüne/ekosisteme dışarıdan katılan her türlü yeni üye, varlığını güçlü bir ÅŸekilde devam ettirebilmek için eski yapı üzerinde dönüştürücü/yıkıcı hatta yok edici bir etkiye sahip olmalıdır! ”
Buna istinaden şunları da aktarmak gerekir diye düşünüyorum. Evet kobiler şirketler vs.. Büyük düşünceler yani, ama gücü oluşturmak içinde kitlesel katılımın artması gerekli. Pardus olarak kullanıcı sayısının fazlalaşması gerekli. İşte bu noktada yeni kullanıcılar için öne çıkan bir kaç temel unsur söz konusu oluyor seçicilik konusunda.
* Evet ilk sıraya bunu yazıyorum. Görsellik.
* Kahretsin ki oyun sektörü. Sorry. Evet var ama … iÅŸte biliyorsunuz zaten.[1]
* Pardus üzerinde yapılması gerekenleri sırayla yazmaktansa bir tek komut yeterli oluyor. Örneğin root olarak şu klasörü aç içindeki şu dosyayı düzenle şunu ekle falan feşman resimli bir şekilde anlatılmıyor da bir tek satır kod yazılıyor aynı işlemi yapan. Anlatan ve uygulayan açısından hızlı fakat kullanıcı bir daha o işlem için ne yapması gerektiğini hatırlamıyor, tecrübe edinmesi zorlaşıyor çünkü kodların anlamlarını bilmiyor.(Bence bilmesi de gerekmiyor çünkü herkez coder olacak diye birşey söz konus değil, herkes linux yapısını çok iyi bilecek diye bir şey yok.) Bu da linux üzerindeki kod korkusu olarak yansıyor.
* Ve bazı sürücü problemleri. Ä°nsanlar bir ekran kartı kurabilmek için 80 takla atmak zorunda kalabiliyor. Oysa ki kullanıcı diÄŸer tarafta alışmış tık tık tık tık. Ses kartı, wireless, yazıcı sorunu vs. olursa ara uÄŸraÅŸ dur ama yine kod ve sürücü bulabilirse…. Zaten kullanıcı bu platforma yabancı. [1]
Evet saydıklarımda belki biraz acımasızca davranmış olabilirim, hatta pardus bunların bir çoğunun üstesinden geliyor, gelmeye çalışıyor ama daha alıması gereken yol çok.
* Ve son madde. Alışkanlıkar. İnternet kafelerde, okullarda bilgisayar derslerinde ve kitaplarında, arkadaşının evinde, kendi evinde. Kullanıcı Winamp ı biliyor ama Amarok u görmemiş duymamış ki müzik dinleyebilsin! En azından kurulumdan sonra şöyle bir tur atın yenilikleri ve özellikleri keşfedin gibisinden bir yardımcı olsa. Bari en azından temel programları tanıtsa. Kullanıcı biraz kurcalasa heveslense. Gözlemlerim ve okuduklarıma göre insanlar bir şekilde ya araştırarak ya da birilerinin ısrarı ile (hiç tanımadan) tanışıyorlar bu sistem ile ama geri kaçanlar azımsanacak gibi değil.
Bunları niye yazdım? Cevap basit. Pardusla ilk tanıştığım gün aklıma geldi birden.
[1] PackageKit denilen olaya çok sevinmiş bulumaktayım. .deb, .pisi vs. diye birşey yok hepsi aynı (eğer doğru anladıysam tabii ne işe yaradığını) Bu ise hangi programı beğendin, üretici sayfasından indir. Depoda yok nasıl kurcam bağımlılığı şuymuş ama benim depodaki adı ne gibi dertlere son verir en azından.
EÄŸer yanlış bildiÄŸim veya çok acımasız davrandığım noktalar varsa lütfen beni bilgilendirin. Saygılar. Ä°yi çalışmalar. Bol parduslu bol linuxlu günler dileÄŸiyle…
[...] ); ShareThis [...]
Osman KUÅž » Linux, Tekir ve kırmızı paraşütlü kedi… | 11 Mayıs 2008 | 12:44 am[...] ); ShareThis [...]
elinize emeginize saglık. blogunuz süper olmus. devamını bekleriz
ali | 5 Haziran 2008 | 9:02 amelinize emeginize saglık. blogunuz süper olmus. devamını bekleriz
Pardus 2008 de çalışan okul yazılımlarının üretilmesi çok önemlidir.Bunun için
ALÄ°SEYDÄ° OÄžUZTÃœRK | 22 Haziran 2008 | 5:41 pmPardus 2008 de çalışan okul yazılımlarının üretilmesi çok önemlidir.Bunun için de Milli EÄŸitim Ä°lsis Projesi Pardus ‘la çalışır hale getirilmelidir.Önceden exe ile çalıştırılan pek çok program bürolarda kullanıldığı için bu programlara yüklenmiÅŸ verilerle çalışan eski programların Pardus ‘da çalışır hale getirilmesi Pardus’a olan ilgiyi artıracaktır.Meselâ Personel programları,EK ders takip ve hasap çizelgeleri ve programları okulların Pardus’a geçiÅŸini kolaylaÅŸtıracaktır.Meselâ ÅŸu anda kullandığımız excel 2003 ve axces 2003 de hazırlanmış bu tür programların Pardus’Da çalışır hale gelmesi bu iÅŸin korkusunu yenecektir.Sanıyorum.DiÄŸer deÄŸiÅŸikliklere alımak kolay yeter ki bu eski programlar Pardus’da çalıtırılsın ve yeni programlar da pardus’a uyumlu olarak üretilsin.Gerisi kolay. Her gün takip ediyorum.EmeÄŸi geçenleri kutluyorum.Yeni ürünler bekliyorum.Çalışın,çalışın birlikte çalışın üretin üretin birlikte üretin.Makûs tahil çalışmakla yenilir.
tÅŸk
sohbet | 17 Temmuz 2008 | 2:17 amtÅŸk