Burkina Fasa Fiso Halk Cemahiriyesi

İyi ki varsın “Hazreti İsa”…

10 Şubat 2006

Nikos Kazancakis, “Günaha Son �?a�?rı” kitabında Hazreti İsa’yı �?öyle konu�?turur: “Bir balta olsam keser, bir ate�? olsam yakardım; ama ben bir kalbim ve bildi�?im tek �?ey sevmek…”

“Bizim İsa”nın da bildi�?i tek �?ey sevmekti… O kadar çok sevdi ki bu dünyayı, o çekik ve küçük gözleriyle gördü�?ü her�?eyi ölümsüzle�?tirmeye, kendisinde ondan bir parça biriktirmeye çalı�?tı çaresizce. Gördü�?ü her�?eyi çekmeye ve ço�?altmaya çalı�?tı umutsuzca: Kapıları, pencereleri, sokak lambalarını, kaybolan meslekleri ve artık ya�?amayan tüm o güzel insanları…

Ve hiçbir zaman yeti�?emedi yapmak istediklerine…

İsa �?elik’ten bahsediyorum. “İsa Abi”den. Anadolu’nun bütün sokaklarını gezmi�? bir adamı arıyorsanız, aradı�?ınız odur. Eski a�?ır kapı tokmaklarını, sardunyalı pencereleri, yüzünde eski öyküler gezdiren o insanları ölümsüzle�?tirmek için sokak sokak, adım adım yürüyen “Hazreti İsa”.

Bir havarisi bile olmayan, kimsenin izlemedi�?i bir peygamber gibi dola�?tı Anadolu’yu “ünlü foto�?rafçı” İsa �?elik. Tanrının ona verdi�?i o garip mucizeyi kullanarak yeni bir hayat verdi�?i, ölümsüzle�?tirdi�?i insanların sayısını o dahi bilmiyor…

“Peki ne kaldı elinde İsa Abi?” diye soracak oluyorum, “Anılar, Eczacıba�?ı takvimleri ve albümlerden ba�?ka?”

�?a�?ırıyor. Sanki arkasında onu izleyen kimsenin olmadı�?ını 40 yıl sonra farkeden “Musa Peygamber” kadar �?a�?kın… Dü�?ünüyor. Bir ara unutuyor verece�?i cevabı. Sonra birden hatırlıyor:

“Benim hiç albümüm olmadı ki bugüne kadar, Ali Bey!

Kendimi tanımasam, bir yaralı hayvan gibi ba�?ırarak soka�?a ataca�?ım kendimi. Kar�?ımdaki, tüm dünyanın önünde saygıyla e�?ildi�?i, ünlü foto�?raf ustası İsa �?elik!

“Nasıl yani, siz mi özellikle yapmadınız?”

“Ben çok utangaç birisiyimdir Ali Bey… Hayatımda hiç kimseden ne borç para ne de bir sigara hiçbir �?ey istemedim bugüne dek. ‘Hadi bir albüm yapalım’ da diyemedim. Herhalde kar�?ı taraf da isteyemedi ki, bir foto�?raf albümüm olmadı bugüne dek!”

Nezaketini hiç kaybetmiyor “İsa Abi”. Ama bunu söylerken, bir kristal kadeh kırılganlı�?ında çıkıyor sesi.

Zorunluluktan okul birincisi

“Benim babam Ziraat Bankası’nda odacıydı. Orda ortaokuldan ba�?ka bir �?ey yoktu. Dolayısıyla ortaokuldan sonra okuma �?ansım da. �?ünkü ortam çok kısıtlı. Hiçbir �?ansın yok…

Günlerden bir gün babam geldi ve dedi ki ‘Ziraat Bankası, çalı�?anlarının çocuklarını okutacakmı�?. Aklını ba�?ına dev�?ir, iyi dereceyle bitirirsen seni okutabilir banka!’ O hırsla okulu iyi dereceyle de�?il, pekiyi dereceyle de�?il, okul birincisi olarak de�?il, Mersin birincisi olarak bitirmi�?im! Ba�?ka çarem yoktu çünkü…

�?imdi bizim oralarda yani Toroslar’da -ki ben tam olarak Ta�?eli Platosu’ndan geliyorum- her yer ta�?tır. Kafam kadar, yumru�?um kadar ta�?larla doludur toprak… Ba�?ka bir yerde olsa yere tohum eksen, bir süre sonra o güne�?e ula�?ır. Fakat bizim orada o ta�?ın altından çıkmak, ta�?ı dolanıp ı�?ı�?ı bulmak zorundadır. Ben de aynı o tohum gibi ı�?ı�?ı bulmak zorundaydım! �?aresiz bir �?ekilde “en iyi” olmak zorundaydım…”

“Küçük İsa”, Ankara’ya/ yatılı okula gönderilir. Ankara Koleji’nden Kurtulu�?’a giderken, bir küçük dükkân vardır İsa’yı bir mıknatıs gibi çeken. Vitrinine her hafta 30×40 boyutlarında “yeni bir foto�?raf” konur bu dükkânın. O yıllarda bozkır Anadolu’sunun ba�?kentinde, her hafta vitrindeki foto�?rafı de�?i�?tirmek büyük bir olaydır!

İsa �?elik “o foto�?raf için” her hafta okuldan kaçtı�?ını gülerek anlatıyor;

“Foto�?raf ne demek, sanat foto�?rafı ne demek haberim yok ama nedense çarpıldım. Ve 12 ya�?ındaydım…”

Okulun top oynanan arka bahçesinden kaçarak, “ya�?mur çamur” demeden her hafta o foto�?rafı görmeye gider “Küçük İsa”…

İlk makina, ilk sevgili
İsa �?elik kitap okumaz, sinemaya gitmez ve para biriktirerek ilk foto�?raf makinasını satın alır. �?niversite ça�?ı geldi�?inde ise gönlünden geçen, “Akademi’ye girip, ressam olmak”tır.

“Foto�?rafçılı�?ın bir meslek olabilece�?ini dahi bilmiyordum” diyerek anlatıyor o günleri İsa �?elik. Ancak onu okutan Ziraat Bankası’na da “borcunu ödeme” zamanı gelmi�?tir. Banka ondan “iktisat okumasını” ister… �?yle de yapar. Okul bitti�?inde, “Dosya ve Ar�?iv Memuru” adayıdır ama bankanın grafik bölümünde afi�?ler yapmaktadır:

“Ba�?ta Sami Güner olmak üzere çok tanınmı�? foto�?rafçılarla tanı�?maya ba�?layınca, anlamaya ba�?ladım bu i�?in bir meslek, hem de çok ciddi bir meslek oldu�?unu!”

O gündür, bugündür foto�?rafçı İsa �?elik… Yıllar sonra o dükkândaki foto�?rafların da kime ait oldu�?unu ö�?renir; “Foto�?raf çalı�?maları nedeniyle Almanya’nın Köln �?ehrinden fahri hem�?ehrilik alan �?inasi Barutçu…”

… “Ve kopya edilen i�?lerle dolu, sekiz klasör biriktirdim” diyor İsa �?elik.

Türkiye standartlarının bu kadar dü�?ük olması, yabancıların Türk foto�?rafçısına olan bakı�?ını bile etkilemi�?. Yabancıların bile artık “Bu Türk foto�?rafçıdır, nasıl olsa alı�?ıktır para ödenmemesine, biz de ödemeyelim” demeye ba�?ladı�?ını, gülerek anlatıyor:

“Geçti�?imiz dönemde dünyanın en büyük ajanslarından SIPA -ki sahibini tanırsınız, Gök�?in Sipahio�?lu’dur- Amerika ve Avrupa’yı dola�?acak devasa bir sergiyi organize etti, Türk foto�?rafçılı�?ı’ ba�?lıklı iddialı bir sergi. Ar�?ivler karı�?tırıldı ve Türkiye’deki ustaların en iyi kareleri toparlandı. Hemen herkes bir beklenti içindeydi, herhalde iyi bir telif verirler diye… Tek kuru�? vermediler! Neden? �?ünkü onlar bile biliyorlar artık bu ülkeyi, ba�?ka bir ülkenin foto�?rafçısına yapamayacakları bir �?ey yapıp, Türk foto�?rafçısını ucuza getirmeye çalı�?ıyorlar! Bunu üstelik bir Türk’ün yaptı�?ını dü�?ününce daha da kötü oluyorum…”

Uluda�?’a çıkın, teleferi�?in yanında İsviçre da�?larının devasa foto�?raflarını göreceksiniz. Neden? Nedenini söyleyeyim, çünkü adamlar bir Türk foto�?rafçısına para vermektense, internetten bir yerden buldukları bedava foto�?rafları kullanmı�?lar! Böyle bir �?ey var mı?

Siz adamı dünyanın bir yerinden Uluda�?’a turist olarak getirmeye çalı�?acaksın ama teleferi�?in üstüne İsviçre resmini koyacaksın!”

Sadece bu mu? De�?il elbet. Bir de korsancılar var. Bu çok daha acıklı bir öykü. İsa Abi’nin anlattıkları bana kalsın, canınızı daha fazla sıkmayayım artık…

Anıları yel üfürdü, su götürdü!
İsa �?elik’in Tünel’deki stüdyosu, Türkiye’deki muhtemelen en büyük antika foto�?raf makinesi koleksiyonlarından birini barındırıyor. Eski makinelerin çoklu�?u ve birço�?unun bugün bile çalı�?ır olması �?a�?ırtıcı. Koleksiyonda Leica’lar, Hasselblad’lar, Yashica’lar hatta eski KGB casus kameralarından bile var! Ama benim için asıl muhte�?em parça, eski Arap denizcilerinin usturlablarını anımsatan pozometreler.

Sadece bunlar mı? Ta�? plaklar, ünlü foto�?raf ustalarının imzalı foto�?rafları, sokak tabelaları, arkasında ünlü Türk �?airlerinin imzası bulunan bo�? rakı �?i�?eleri… Osmanlıca tabelalardan bir tanesi, Cahit Arf’ın evinin istimlakından bir iki önce evinden sökülmü�?! �?zerinde Fransızca ve eski alfabe ile “İstanbul Sular İdaresi” yazıyor.

Arkası imzalı �?i�?elerden bir tanesini elime alıp okumaya çalı�?ıyorum: “23 Nisan 1978, bu �?i�?eyi de güzel içtik!” İmzalar: Fikret Otyam, Ara Güler, Aziz Nesin…

İsimlerin gerisi okunmuyor… Bunun gibi di�?er 10-15 �?i�?eyi süsleyen imzalar da silinmi�? geçen haftaki(*) su baskınında! Evet, su baskını, çünkü İsa Abi’nin üçüncü kattaki stüdyosunu, yukarı katta patlayan bir boru harabeye çevirmi�?! Ben röportaj için büroya geldi�?imde, yan odada “çöpe atılacaklar” bir kenara toplanıyordu… Maddi de�?erini bilemem ama manevi de�?eri ölçülemeyecek, foto�?raf, belge, kitap, hatıra, çöpe gidiyordu!

Foto�?rafların anlattı�?ı öyküler
İsa Abi’nin tüm foto�?raflarının ayrı bir öyküsü var. Her biri bamba�?ka bir dünyayı anlatır. Bazı foto�?rafların ise öyküsü çok ayrı.

Taksim’deki o ünlü 1 Mayıs Yürüyü�?ü’nde çekilen karede oldu�?u gibi… Meydandaki tüm gazetecilerin yürüyen insanları çekti�?i anda, İsa �?elik’in gözü ‘insana dair” bir ba�?ka kareyi yakalar. �?ehre yeni gelen köylüler, “i�?çi-köylü bayramının” �?a�?kınlı�?ını ya�?amaktadır.

“Hazreti İsa”nın en az her peygamberin oldu�?u kadar deli oldu�?unu söylemi�? miydim size? So�?uk ve karlı bir �?ubat gecesi, Ankara-İstanbul otobüslerinin mola verdi�?i Varan Bolu Da�?ı Tesisleri’nde çekilir bir lambanın foto�?rafı. İsa �?elik, sabah otobüsle Ankara’dan İstanbul’a giderken konaklama tesisinde gördü�?ü sokak lambasını ak�?amüstü ı�?ı�?ında hayal etmi�?, İstanbul’a döndü�?ünde dayanamayıp otobüsün bagajından üçayakı indirip kurmaya ba�?lar! Otobüs, “İsa Peygamberi bekleyemedi�?inden” gider, İsa �?elik bir sonraki İstanbul otobüsünü bekler bu kare yüzünden :).

Yukardaki kare ise Atatürk’ün e�?i Latife Hanım’ın Kar�?ıyaka’daki evinin penceresine ait. İçerdekiler artık yok olmu�? bu virane evin küçük kiracılarıdır. O ev yok artık, Latife Hanım da, peki ya çocuklar? İsa �?elik, Latife Hanım’ı tanıyamamı�? olmaktan üzgün. Latife Hanım’ın o bir ömür boyu süren sessizli�?ini, “Ben bu sessizli�?e Greta Garbo’luk diyorum” sözleri ile anlatıyor…

Bir ba�?ka karedeyse Haliç’teki Camialtı Tersanesi’nde i�?çiler artık paydosa hazırlanmakta. Ere�?li Demir-�?elik’teki i�?çi ise çeli�?e su vermeye…

Kaybolan meslekler
Bazı kareler vardır, çekerken belki de bunu bir daha kimsenin çekemeyece�?ini dü�?ündü�?ünüz… İsa �?elik’in 1970′lerde Anadolu’nun dört bir yanını dola�?arak çekti�?i “Kaybolan Meslekler” serisinin kareleri gibi.

Hasırcılar, ka�?ıkçılar, tüfekçiler, kelleciler… Artık eskide kalan bir dünyanın parçaları oldular. İsa �?elik için hepsinin hüzünlü bir öyküsü var.

“Tam bir Fellini filmi gibiydi!” diyor İsa Abi, ka�?ıkçılar için. Ka�?ıkçıları çekmek için önce Konya’ya gitmi�? İsa �?elik. Konya’ya vardı�?ında ka�?ıkların orada yapılmayıp, “sadece boyandı�?ı”nı ö�?renmi�?. Kısa bir ara�?tırmanın ardından ver elini Ak�?ehir! Neyse, maceralı bir yolculuktan sonra bir tahta kapıyı açmı�? ki, bir de ne görsün! Ben diyeyim 100 metre boyunda, siz deyin ki 150 metre geni�?li�?inde bir arsa… Arsanın üzerinde de güne�?e serilmi�? binlerce tahta ka�?ık!

Sohbet geli�?tikçe İsa Abi’den foto�?rafçılı�?ın hilelerini de ö�?reniyorum. Tüfekçilerde oldu�?u gibi “görüntülenmekten” ho�?lanmayan meslek erbabı ile yarenlik foto�?raf makinesini öylece masanın üzerine kormu�? İsa Abi… Arada bir çantadan bir objektifi çıkartıp onu siler, sonra da yerine, çantasına kaldırırmı�?. Hiç foto�?raf çekmezmi�?, ta ki sokaktan bir horoz ya da inek geçinceye kadar… Alırmı�? eline kamerayı, çekermi�? horozu! 10 dakika sonra yoldan bir topal kedi mi geçti? “Ne enteresan kedi!” deyip onu çekermi�?. Normalde foto�?raf çektirmek için binbir naz yapacak olan ustalar alınmaya ba�?larmı�?: “Eee, horozu çektin, kediyi çektin… Bizi adam yerine koymaz mısın, be birader!”

Semerci “Ali Osman Amca” da bunlardan biri. İsa �?elik, son semerci ustası Ali Osman Amca’yı Beykoz’da bulmu�?. Foto�?rafları çekerken bu son semerci ustasının, “�?eytan dürter” İsa �?elik’i; “Ali Osman Amca, nerden buluyorsun mü�?teriyi İstanbul’da?”

Ali Osman Amca �?öyle bir süzer İsa �?elik’i; “Delinin sordu�?una bak, İstanbul’da e�?ek mi ararsın?”

Uçurumun kenarında
Madem Kazancakis ile açtık yazımızı, yine onunla bitirelim. Yunan yazar Kazancakis’in kilise tarafından aforoz edilen İsa’sı, bir umutsuzluk anında “İnsan uçurumun kenarına varmadan kanatlanmaz” der.

“İsa Abi” neredeyse uçurumun kenarından, Toros’un fakir bir yörük ailesinden çıkarak kanatlanmı�?… Farkında de�?ilsiniz ama o foto�?raflarıyla bize sadece insanları de�?il; kapıları, pencereleri, kedileri, İstanbul’u ile her�?eyi sevmeyi ö�?reten ki�?i… Gerçek bir peygamber.

İyi ki varsın “Hazreti İsa”!

(*) Not 1: Bu röportaj 2003 yılının Eylül’ünde yapıldı. Dolayısıyla yazıda bahsi geçen su baskını o tarihlerde gerçekle�?ti.

Not 2: En yukardaki İsa �?elik foto�?rafı, Sevgi �?içek’e ait. Di�?er karelerse, foto�?rafların telif hakları çi�?nenerek ço�?altılmasını engellemek amacıyla, “uzun kenarı 320 piksel” ile sınırlı olacak �?ekilde siteye konmu�?tur. Lütfen, yüksek çözünürlüklü hallerini talep etmeyin.

Not 3: Sebastiao Salgado, Henri-Cartier Bresson, Cem Boyner, Francesco Zizola derken “İsa �?elik” abimiz hakkında bir yazı yazmamak olmazdı. Bir �?eyi 40 kere dilerseniz olurmu�?, siz de katılın bu duaya: “İsa �?elik albüm çıkarsın! İsa �?elik albüm çıkarsın! İsa �?elik…”

Kategori: Foto�?raf
: RSS Yorumlar
: Trackback

8 yanıt var

İsa �?elik gibi bir ki�?inin albümsüz olması, di�?er İsa'nın kitapsız

metin | 11 Şubat 2006 | 1:01 am

İsa �?elik gibi bir ki�?inin albümsüz olması, di�?er İsa’nın kitapsız olması ile e�? de�?erli.

Yok mu sizin yayın dünyasında bu i�?e el atacak ” sosyal yönü a�?ır basan ” bir yayıncı.

Ali, Ellerine sa�?lık. �?ok güzel bir blog olmu�?. Belki de tüm

Atilla Aktuna | 11 Şubat 2006 | 1:06 am

Ali,

Ellerine sa�?lık. �?ok güzel bir blog olmu�?. Belki de tüm blogların içinde en iyilerinden…

Selamlar,

-a.

Atilla Aktuna! Eski ev arkada�?ım, karde�?im..

Ali I�?ıngör | 11 Şubat 2006 | 1:47 am

Atilla Aktuna! Eski ev arkada�?ım, karde�?im..

Sayın I�?ıngör blog unuza sevgili damadımız MEREN sayesinde ula�?tım.Sizleri tanımaktan

cengiz güven- büyükbaba | 12 Şubat 2006 | 12:14 am

Sayın I�?ıngör blog unuza sevgili damadımız MEREN sayesinde ula�?tım.Sizleri tanımaktan büyük mutluluk duydum.Tüm blog u iki gündür inceliyorum.Yazılarınız ve ilgilendi�?iniz i�?ledi�?iniz konular çok güzel.Yazılarınızı takip edece�?im. Ba�?arılı, sa�?lıklı, mutlu günler diliyorum.
Ecz.Cengiz Güven BURDUR

Sevgili damadınız Meren'i ben de çok seviyorum. �?vgülerinize gelince, ne

Ali I�?ıngör | 12 Şubat 2006 | 9:51 pm

Sevgili damadınız Meren’i ben de çok seviyorum.

�?vgülerinize gelince, ne diyeyim beni utandırıyorsunuz. :)

hocam, gerçekten çok keyifle okudum. ellerinize sa�?lık. düzenli takipteyim bendeniz

bilmemkinedesem | 13 Şubat 2006 | 4:31 pm

hocam, gerçekten çok keyifle okudum. ellerinize sa�?lık. düzenli takipteyim bendeniz de.

Saygılar

cok güzel hikayeler yazior ama benim daha cok bilgilere ihtiyacim

melis | 25 Haziran 2007 | 12:22 pm

cok güzel hikayeler yazior ama benim daha cok bilgilere ihtiyacim var mesela tam olarak nezaman dogmustur camii icin kücük bir arastirma yapmam gerek……….

Bu yazıyı röportajdan çok ba�?arılı bir portre yazısı olarak, hatta

Fatma �?zdirek | 5 Temmuz 2007 | 10:02 am

Bu yazıyı röportajdan çok ba�?arılı bir portre yazısı olarak, hatta bir öykü olarak okudum. Sevgili İsa �?elik’i çok güzel anlatmı�?sınız.
Di�?er yazılarınızdan bazılarına �?imdilik sadece göz atabildim, fırsat buldukça okuyup yararlanaca�?ım.
Saygı ile…