İstanbul’un Venediklileri
12 12 2005
Hadi, bugün size kendimden bir şey anlatayım. Burası, “Uzak” filminin afişindeki bu esrarengiz yer, benim doğduğum, büyüdüğüm ve aklımı bıraktığım yerdir…
Şaşırdınız mı? Siz de mi burasının “hayali” bir yer olduğunu sanıyordunuz? Hayır, burası İstanbul içindeki başka bir İstanbul’dur. Burada, “İstanbul’un Venediklileri” yaşar…
Sakinleri belki fakir ya da orta hallidir; çoğunun bir arabası bile yoktur ama varını yoğunu küçük balıkçı sandallarına, evlerinin bahçesinde yaptıkları yelkenli teknelere harcayan insanlardır hepsi. Tek ya da iki katlı bahçeli evlerinde oturan bu insanların tek bir basketbol sahaları yoktur ama Türkiye’nin ilk “mahalle yelken kulübü” de burada kurulmuştur!
Komşuluk ilişkileri bile farklıdır burada. Bembeyaz gür pala bıyıklarıyla Balıkçı İhsan Amca kapınızı çalar:
“Mümtaaaz Bey! Bak sana barbun getirdim, demin tuttum!”
Barbunlar gerçekten de tavada oynamaktadır. Mümtaz Bey barbunların karşılığını, İhsan Amca’nın gömleğinin cebine “kavga dövüş” koyduğu parayla ödeyecektir. İhsan Amca, atölyesinde alamatrasının kaynak işlerini yaptığı bu adamdan para almamak için yeminler billahlar eder:
“Bak şu çocuğun için getirdim balıkları! Allasen delirdin mi sen!”
Marangoz Yunus ise daha az “gürültülü” bir adamdır. Az konuşur, çok içer. Ama tüm sarhoşlar gibi özünde çok iyi bir insandır. Berber Nihat vardır sonra, İhsan Amcası kadar sevmez küçük çocuk onu. Yoksul mahallenin çocuklarının saçlarını “olması gerektiği” gibi kısacık, neredeyse üç numara traş eder her seferinde.
Küçük çocuğu mahallede akranlarından ayırdeden en büyük farkı, babasının evinin bahçesinde “dünyanın en büyük yelkenlisi”ni yapmış olmasıdır. Tam “8 metre 30 santim”lik bu fiberglass/ahşap karışımı tekne, gerçekten de mahalleli için “dünyanın en büyük yelkenlisi”dir. Çünkü dünyaları küçüktür, bir de teknenin suya ineceği “bokludere”nin derinliği daha fazlasına izin vermez :)…
Burada size afişte görünen “bokludere”den bahsetmezsem olmaz. “Boklu” dediğime bakmayın siz, küçükken ellerimizle içinden karides yakaladığımız bu dere, bizim gözümüzde doğanın bize kocaman bir armağanıydı… Nasıl olmasın ki? Akranlarımız apartman arasındaki iki karışlık boşluklarda kirli bir topun peşinde koşarken, bu mahallenin çocukları iskeleye bağlı sandalları çözerek en bi harbisinden “deniz savaşı” yapardı! Hem de ne savaş… En büyük silahınız, suyun üst kısmına hızlıca sürttüğünüz küreğin 10 hatta 20 metreye fırlattığı sulardır!
Annelerimizden iyi birer dayak yememize -ki benimki iyi döverdi- mal olan bu deniz savaşlarından sonra, mahallenin en büyük eğlencesi, bizim “8 metre 30 santimlik” dünyanın en büyük yelkenlisinin suya indirilme günüdür. Bütün mahalleli yardım etmek için oradadır. Teknenin yağlı kızaklar üzerinde kayarak denize ulaşması tam 4,5 saatlik bir iştir… “8 metre 30 santim” sadece tekneyi iten bizlere değil, itenlerin o telaşlı çabasını izlemeye gelen tüm mahalleliye “daha bir uzun” görünür o gün…
“Haydi hop! Bi daha! Haydi hop! Bi daha!”
Sonunda suya iner tekne… Ve bütün mahalleli sevinçle bağırır, avuçlar patlayıncaya kadar alkışlanır tekne. Bu arada âdettendir, tekneye Türk bayrağı ancak tamamı suya indikten sonra çekilir. Ve alelacele bayrağı göndere çekilen “dünyanın en büyük yelkenlisi”nin tüm cakası da o küçük dere içindedir, çünkü derenin dışına çıktığı andan itibaren Marmara Denizi’nin en küçük yelkenlisi olacaktır! Öyle ki, bazı marinalara bordasının alçaklığından ötürü yanaşamayacaktır bile :)…
“Canı burnunda” olan Mümtaz Bey etrafındakilere laf yetiştirir:
“Tekne sahibi hayatında iki kez mutlu olurmuş. Birincisi, teknesi suya indiğinde. İkincisi ise teknesini satıp kurtulduğunda!”
(…)
Bu hikâyedeki “küçük çocuk” benim. Mümtaz Bey ise babam. Gülmeyin ama bu “bokludere”nin bana çok şey kattığını söyleyebilirim. Yüzmeyi, iskeleden teknenin kıç aynasına atlarken düştüğüm bu “bokludere”de öğrendim bir kere… Iskota kilidi, usturmaça, ıstralya anahtarı, gurcata, kalafat murçu, ıskarmoz, ayı bacağı gibi deyimlerin hepsini orada öğrendim. Benim gibi kardeşlerim Hüseyin ve Melek de tüm bunları orada öğrendiler.
Neresi mi burası? Küçükçekmece Gölü’nün Marmara Denizi’ne bağlandığı derenin kenarında, gözlerden ve gönüllerden ırak bir yer: İçkumsal.
Bedrettin Dalan’ın Haliç kıyı şeridine beton dökerek Ayvansaray ve Balat civarındaki balıkçı barınaklarını yıkmasından sonra İstanbul’un geriye kalan tek denizci semti olan İçkumsal, şimdilerde büyük bir tehdit altında. Güzel ve denize âşık insanlarıyla İstanbul’un denizci bu “son semti”; balıkçı sandalları, yelkenlileri ve kanallarıyla büyük bir ihtimalle, tarihe karışacak…
Neden mi? Hemen anlatayım.
Küçükçekmece’nin AKP’li belediye başkanı, “tapulu-imarlı ve ruhsatlı” evleri yıkıp; yerlerine lüks teknelerin yanaşacağı, alışveriş merkezleri ve zenginler için “prestij konutları” (bu deyim ona aittir) inşa etmenin hayallerini kuruyor bugünlerde… Bu semtin adı da, kötü bir şaka gibi ama “Aquacity” olacakmış!
Peki, ama nasıl? Tapulu ve ruhsatlı taşınmaz mülklerin istimlakı “sadece ve sadece” yol, baraj, köprü, okul, yeşil alan gibi kamusal alanlar için yapılabilir değil miydi bu ülkede? Bir belediye, üzerindeki binalarıyla birlikte “Doğal SİT ve Koruma Alanı” ilan edilen bir bölgeye nasıl göz dikebilir?
Nasılı “çooook ama çooook ilginç” bir hikâye… Bu hikâyenin ucu Karaköy’deki Galataport’a, Dubai şeyhinin Levent’e dikilmesi planlanan ucube gökdelenine kadar uzanıyor…
Savaş mı istiyorsunuz?
Buyrun size savaş…
Not: Devamı yakında…
en son darbenin cocukları yüzdü o sularda herhalde ben hayal meyal kıvamında hatırlıyorum oraları istanbulu.meçhule giden bir gemi kalkıyor gidenler gelmiyor makamında bir hüzün çöktü içime.istanbul merkeze çok yakın gibi görünen küçükçekmeceye ve avcılara eskiden çok eskiden merkezden kamp kurmaya giderlerdi bizim kiler güzel günlerdi hayal meyal kıvamında olsada. şimdi herşeyimiz yok oluyor yavaş yavaş bazen son sürat şehir sırrını kaybediyor…
yazılanları okurken çok duygulandım gerçekten ve bir an düşündümde içkumsaldan sürülmemiz demek denizin kokusundan, dalgaların verdiği huzurdan ve bana hep balıkçı kasabasını anımsatan semtimden uzak kalıp hayatın karmaşasında çalışıp okurken yada koştururken eve döndüğümüzde o yorgunluğu bu şehre yakın ama şehirden uzak saklı kentte atamamak, huzuru artık bulamamak demek aynı zamanda. bunu düşünmek bile istemiyorum, çünkü ben senelerdir tüm sıkıntılarımı huzursuzluğumu bazen evimin penceresinden marmara denizine yada k.çekmece gölüne bbakarak bazende deniz kenarında küçük bir yürüyüş yaparak, o bölgenin tabiata yakın olmalarından kaynaklanan sıcaklığı ve samimiyetiyle hafiflettim. sadece ticari kaygılarla böyle doğal bir güzelliğin yıkılması, 4000 civarında insanın bu huzur ortamından men edilmesi,i üstelik sonlarının belşirsizliği çok üzücü. ben bunları yazarken bile üzülüyorum ama bu projelerle karşımıza çıkan insanların bunu ve benim gibi binlerce insanın daha bunları hissettiğini anlaması beklemek imkansız. bize düşen sadece küçüklçekmeceye ve içkumsalımıza sahip çıkmak. lütfen herkes sesini duyurmaya çalışsın.
babacığımı hatırladım okuyunca. içkumsal’da bağlı duran o küçücük teknesine gözünün içi gibi bakan babacığım. her pazar avcılar’dan kalkıp göle gidişlerimiz, bokludereden denize açılıp balık tutuşlarımız geldi aklıma: gölün serinliği, çocukluğun dört başı mamur keyifli anları, bir gölü, bir denizi evin bellemenin verdiği rahatlık, suya güvenmenin ve onu sevmenin verdiği iç ferahlığı.. köprüden bokludereye atlayıp eğlenen beyaz donlu oğlan çocuklarının seyredene verdiği neşe ve coşku.. teknede anne kurabiyeleri ve yanında cam şişede coca cola ile ziyafet, ki büyük nimet o zaman…
bir babanın bütün bu tadları duyabilmek ve ailesine de duyurabilmek için iki işte birden çalışıp bir küçücük tekneciğe sahip olmak için gece gündüz emek verişi, gündüz havaalanında tankerlerin içinde sırtında yakıt hortumlarıyla uçak altlarında, akşamları oto tamirhanelerinde…
aquacity’nin yekpare betonlarına konuşlanacak zenginler bu duyguları bilirler mi? onların kıyıya bağlayacakları lüks yatları onlara bu tadları yaşatabilir mi? onların bilmediği bambaşka bir istanbul yaşıyor içimizde; banliyö trenleri, göller, dereler, otobüsler, gecekondular… en büyük lüksün bakırköyde çarşıda bir şey almadan şöyle bir bakınmak olduğu, taksim’in, nişantaşı’nın, beyoğlu’nun ilk kez 18 yaşında görüldüğü, küçükçekmece gölünün, büyükçekçemece sahilinin, ambarlı sahilinin, denizin esirgeyen ve ferahlatan ruhunun, çocukluğun yaşadığı bambaşka bir dünya.. 70′li 80′li yıllarda kalan ama bazı yerleriyle hala direnen bir dünya.. bazıları için iç karartıcı, az gelişmiş, kötü beslenmiş bir dünya ama bizim için güzel bir dünya: çünkü o dünya bizim, bizim çocukluğumuz, babamız, evimiz…
küçükçekmece tren istasyonunda o salçalı sosisçi duruyor mu hala, bir de çizgiromanlar, çocuk kitapları satan seyyarlar vardı orada, kasap dükkanlarıyla dolu o küçük meydancık duruyor mu yerinde? benden selam olsun oraların bahçelerinden kilometrelik solucanlar çıkan gecekondularına, bokluderelerine, göllerine, tirenlerine, çocuklarına…