Dünyanın en devrimci balığı
3 Aralık 2005
Oysa küçük kara balık hasta değildi, onun bambaşka bir derdi vardı.
Bir sabah erkenden, daha gün doğmadan, küçük kara balık annesini uyandırdı:
“AnneciÄŸim, seninle konuÅŸmalıyım” dedi.
Annesi, uyku sersemliği içinde:
“Acelen ne sevgili yavrum?” diye sordu “Önce sabah gezintimizi yapalım, sonra konuÅŸuruz.”
“Olmaz anne, artık ben bu gezintilere çıkmak istemiyorum. Buralardan gideceÄŸim.”
“Sabahın bu erken saatinde nereye gideceksin yavrum?”
“Bu derenin bittiÄŸi yeri merak ediyorum” diye karşılık verdi. “Ah anne, bu soru beni aylardır düşündürüyor. Derenin nerede bittiÄŸini öğrenmem gerek. Bugüne kadar bu soruya bir karşılık bulamadım. Geceleri gözüme uyku girmiyor. Sürekli bunu düşünüyorum. Kararımı verdim anne, gidip derenin nerede bittiÄŸini öğreneceÄŸim. Orada neler var, baÅŸka yerlerde neler var, görmek bilmek istiyorum.”
(Küçük Kara Balık, sayfa 10-11)
(…)
Samed Behrengi, benim hayata bakışımı belirlediÄŸini söyleyebileceÄŸim üç adamdan biridir. 1939′da, Azerbaycan’ın fakir bir köyünde, sayısını bilmediÄŸi kadar çok kardeÅŸinin bulunduÄŸu bir evde doÄŸdu. DoÄŸduÄŸunda, annesinin yanı başında ne bir doktor ne de bir ebe vardı. Ä°lk ayakkabısına altı yaşında, ilkokula baÅŸlayacağı hafta sahip oldu.
Ä°lkokulu birincilikle bitirdi. İşçi kökenli bir aileden geliyordu ve dünyanın en eski üçüncü komünist partisine sahip olan Ä°ran’da sosyalist eÄŸilimlerle büyüdü. Liseyi bitirdiÄŸinde, Tudeh’e (Ä°ran Komünist Partisi) olan sempatisini saklamıyordu. 1957′de yani öğretmenlik okulundan 18 yaşında mezun olur olmaz, Ä°ran’ın en fakir köylerinde öğretmenlik yapmak için gönüllü olur. DoÄŸup büyüdüğü Azerbaycan’ın fakir köylerine geri döndüğünde, yine tek bir çift ayakkabısı vardır…
18 yaşındaki bu genç, Azerbaycan’ın henüz elektrik girmemiÅŸ fakir köylerinde öğretmenlik yapmaya, çocuklara okuma yazmayı öğretmeye baÅŸlar. Öğretmenlik yapsın diye gönderildiÄŸi bazı köylerde bırakın sırayı, karatahta ve hatta okulun kendisi bile ortada yoktur!
Ä°yi ama karatahtasız nasıl ders verilebilir ki? Samed Behrengi zorluklardan yılmaz. Azeri çocuklarına “dünyanın en güzel masallarını” anlatmaya baÅŸlar. Masallarında derenin ötesindeki nehri, nehrin ötesindeki denizi hayal eden kara balık; bir karga ailesiyle dost olan küçük çocuklar; karıncalarla güneÅŸle konuÅŸan bir ÅŸeftali aÄŸacının öyküsü vardır…
Behrengi’nin masallarında kötüler de vardır elbet… Bir varmış bir yokmuÅŸlarda, aslında uzun süre var olmayacak “kötü yürekli ÅŸah”lar vardır, hain testere balıkları, kötü büyük adamlar…
Behrengi’nin masallarındaki “kötü adam”ın kendisine benzediÄŸini düşünen Ä°ran ÅŸahı Muhammed Rıza Pehlevi, 1968′in sonbaharında ajanlarına bu masal anlatan adamı öldürtür. Aras Nehri’nin kıyısında boÄŸulmuÅŸ olarak bulunan Samed Behrengi, sadece ve sadece 29 yaşındadır…
Samed Behrengi’nin biyografisine bu cinayet, çok can yakıcı bir deyim ile geçer: “…Bir kaşık suda boÄŸuldu.”
Samed Behrengi’den geriye, sadece masallar kaldı. Küçük Kara Balık, Bir Åžeftali Bin Åžeftali, Kargalar, Bu Gelen KöroÄŸlu’dur gibi çok sayıda masal kitabı 70 kadar dile çevrilip, dünyanın dört bir yanında yayınlandı.
Ece Ayhan’ın “Meçhul Öğrenci Anıtı” ÅŸiiri, Behrengi için yazılmış gibidir:
Buraya bakın, burada, bu kara mermerin altında
Bir teneffüs daha yaşasaydı
Tabiattan tahtaya kalkacak bir çocuk gömülüdür
Devlet dersinde öldürülmüştürDevletin ve tabiatın ortak ve yanlış sorusu şuydu:
-Maveraünnehir nereye dökülür?
En arka sırada bir parmağın tek ve doğru karşılığı:
-Solgun bir halk çocukları ayaklanmasının kalbine!dir.
(…)
Arkadaşları zakkumlarla örmüşlerdir şu şiiri:
Aldırma 128! İntiharın parasız yatılı küçük zabit okullarında
Her çocuğun kalbinde kendinden daha büyük bir çocuk vardır
Bütün sınıf sana çocuk bayramlarında zarfsız kuşlar gönderecek.
(…)
Küçüklüklerinde Behrengi okuyan insanları, bir bakışta tanıyabilirsiniz. Garip bir ÅŸekilde, hepsi iyi insanlardır… Yalan söylemeyi beceremezler, sessizdirler ve garip bir ÅŸekilde toprağı, “doÄŸu”yu severler. Bir kitap bu kadar mı etkiler insanları? Bu kadar mı benzeÅŸtirir?
Yoksa, yoksa siz de mi Behrengi ile büyüdünüz? Denize ulaÅŸmaya çalışan Küçük Kara Balık’ı okuduktan sonra, bir yarım ömürdür merak ettim bu sorunun cevabını:
Sizde de mi hep “denizlere çıkar sokaklar”?
(…)
…”Onu da yarın akÅŸam anlatırım” dedi Balık Nine “uyku saati geldi, iyi geceler.”
On iki bin küçük balık iyi geceler dileyerek yatmaya gittiler.
On bir bin dokuz yüz doksan dokuz küçük balık iyi geceler diledikten sonra yuvalarına gidip uzandılar, hemen de uykuya daldılar. Balık Nine de uyudu.
Ama küçük bir kırmızı balığın gözüne uyku girmedi. Bütün gece boyunca hep denizleri düşündü, düşündü…
(Küçük Kara Balık’ın son sayfasından)
.
Merhaba, Küçükken okudum, biraz daha büyüyünce bir daha okudum, açıp açıp
Başak | 7 Aralık 2005 | 8:47 amMerhaba,
Küçükken okudum, biraz daha büyüyünce bir daha okudum, açıp açıp çizimlerine bakıp düşündüm, büyüdüm yeÄŸenlerime de aldım Küçük Kara Balığı, Bir Åžeftali Bin Åžeftali’yi, Sevgi Masalı’nı, Kel Güvercinci’yi, Püsküllü Deve’yi…
Hala en sevdiğim kitaptır Küçük Kara Balık. Okuyup da anlatılanlardan etkilenmiş olmak bu hayatta yaşayanlar için büyük bir şanstır. Hayata bakış açınızı etkiler.
Bazı kitaplar böyledir işte; okudukça yaşamak zorlaşır çünkü genelin düzenine ayak uydurmak zorlaşır.
Sitenizde ilk okuduÄŸum yazı bu oldu. Devam etmeden bir yorum atmak istedim. Siz zaten güzel anlatmışsınız ama benden çok daha olumlu düşünmüşsünüz bu kitabı okuyan insanlar hakkında. KeÅŸke gerçekten her okuyan olumlu etkilense, devrimci balığı anlasa. Ama bence tam tersi yönde etkilenenler de vardır. Aksi takdirde iyiyi doÄŸruyu düşünen karşısında bu kadar insan olmazdı…
Sevgilerimle…
Dilinize sağlık. :)
belki ben de okumusumdur kücük kara balıgı insanlara hala bu
challar | 8 Aralık 2005 | 11:33 pmbelki ben de okumusumdur kücük kara balıgı insanlara hala bu kadar sıcak bakabildigime göre.yarından tezi yok gidip alıcam ve daha sıcak daha samimi olabilmek icin anlamaya calısacagım
evet küçük kara balık.. yıllar once 12 yıl kadar once bir
eylül | 9 Ağustos 2006 | 12:07 pmevet küçük kara balık..
yıllar once 12 yıl kadar once bir kitap okumuÅŸtum.çocuk kütüphanesinde.adı püsküllü deveydi.başından sonuna kadar ogün kütüphaneden çıkmadım ve bitirmiÅŸtim.hala aklımdadır.o kitabı nedense hiç unutamadım.Belki çok çekici gelmiÅŸti bana..Sonra küçük kara balık…onuda çok sevdim çünkü ruhumu yansıtıyordu kıvılcım oluyordu.birgün dikkatimi çekti okuduÄŸum ve unutamadığım canım kitabımın yazarı aynıydı.Demek beni buldu bende onu buldum.Samed bahrengi bir öğretmendi..bende ÅŸimdi bir öğretmenim.ve öğrencilerimde okuyacak Küçük Kara Balık’ı..Ve onlarda birgün hatırlayacaklar yılllar sonra birgün..
ya ben okuyamadımkücük kara balıgı
eda | 23 Ağustos 2006 | 10:39 pmya ben okuyamadımkücük kara balıgı
ya ben okuyamadım kücük kara balıgı bir seftali bin seftalıyı
eda | 23 AÄŸustos 2006 | 10:41 pmya ben okuyamadım kücük kara balıgı bir seftali bin seftalıyı benim zamanımda yoktu heralda ya 15 yasındaım antepte bulamıom kı….
[...] 1- Dünyanın en devrimci balığının yaÅŸadığı yerdir. Samed Behrengi‘nin
Moleschino » Blog Archive » Ä°ran’ı sevmek için 41 neden | 24 AÄŸustos 2006 | 4:24 am[...] 1- Dünyanın en devrimci balığının yaÅŸadığı yerdir. Samed Behrengi‘nin doÄŸduÄŸu, 18 yaşında köy öğretmeni olduÄŸu, "bir kaşık suda" boÄŸulduÄŸu, ama hâlâ köy çocuklarının kalplerinde yaÅŸatıldığı ülkedir. [...]
karabalıklar çokgüzeldir annelerionlarıçokseverlerdir anneleri onlarataparlardır babalarıanlarıçokseverlerdir ciciannelerionlarlayatıpkalkarlardırannelerivardır
coşkun | 15 Ekim 2006 | 1:17 pmkarabalıklar çokgüzeldir annelerionlarıçokseverlerdir anneleri onlarataparlardır babalarıanlarıçokseverlerdir ciciannelerionlarlayatıpkalkarlardırannelerivardır
Cocuklugunda Samed Behrengi okumak Coculugunda Kemalettin Tugcu okumak ve onlarin ve
Mert | 20 Ekim 2006 | 11:24 amCocuklugunda Samed Behrengi okumak
Coculugunda Kemalettin Tugcu okumak
ve onlarin ve kitaplarinin ruhuna verdigi izleri tum hayati boyunca tasimak…
Iyi olmak, iyi kalmak, sessiz kalmak ,topragi sevmek…
Itelenmek , otelenmek yeri gelmek kotulenmek…
Yinede mutlulugun sevgide saygida, hos gorude, guvende oldugunu bilip derelerin nereye dokuldugunu arastirmak…
Yuregine Saglik Sevgili Isingor…
Merhaba...Samed Behrengi...Onu tanıma fırsatını 2004'te yakaladım.Yani tanımam gereken zamanda o
Elif | 15 Kasım 2006 | 1:23 amMerhaba…Samed Behrengi…Onu tanıma fırsatını 2004′te yakaladım.Yani tanımam gereken zamanda o zaman öyle bir zamandı ki hayatımın dönüm noktasıydı diyebilirim.Onu tanımak için geç kaldığımı sanmıyorum,doÄŸru zaman.küçük kara balık,Bir ÅŸeftali bin ÅŸeftali…Anlatılıması gereken ÅŸeyleri doÄŸru anlatan en devrimci balık :) çünkü birileri bunları hep yanlış anladı ve anlattı.Seni Seviyorum küçük kara balık.En yakın zamanda kütüphanemdesin…
babamın ben daha çok küçükken, yanımda olabildiği ender akşamlarda (sürekli
DEVRİM ALP | 12 Aralık 2006 | 12:31 ambabamın ben daha çok küçükken, yanımda olabildiği ender akşamlarda (sürekli sürgün edilirdi de kendisi) beni uyuturken anlattığı, uyuyup kaldığım için bir türlü sonunu öğrenemediğim masaldı.
okumayı öğrendiğimde ilk okuduğum çocuk kitabıydı ki sonraları kitap okuma konusunda engel tanımadım.
şimdiki çocuklar harika kitabı konusunda da katılıyorum. herhalde bir kitabı okumayı bitirdiğimde ara kitap olarak tekrar okuduğum tek kitap olarak kalmıştır. en başarılı türk çocuk kitabı olduğunu iddia ederdim. hala da ederim.
bir de ÅŸeker portakalı diye bir kitap vardı. devamı olan kitap ta “güneÅŸi uyandıralım”dı. onlar da süperdir ve her anne babanın çocuÄŸuna okutması gereken 3 kitaptan biridir bence.
listem de şöyle;
1 küçük prens
2 şimdiki çocuklar harika
3 şeker portakalı
“küçük kara balık listede yok çünkü o masal olarak anlatılmalı..
bana bir masal anlat baba..
bütün paylaşımlar birbirinden güzeldi thanx !1
A j a n | 21 Aralık 2006 | 3:10 pmbütün paylaşımlar birbirinden güzeldi thanx !1
[...] 1- Dünyanın en devrimci balığının yaşadığı yerdir. Samed Behrengi‘nin
Ä°ran’ı sevmek için 41 neden, Mehmet YaÅŸar KAYTAN | 21 Ocak 2007 | 11:49 pm[...] 1- Dünyanın en devrimci balığının yaÅŸadığı yerdir. Samed Behrengi‘nin doÄŸduÄŸu, 18 yaşında köy öğretmeni olduÄŸu, “bir kaşık suda” boÄŸulduÄŸu, ama hâlâ köy çocuklarının kalplerinde yaÅŸatıldığı ülkedir. [...]
küçük kara balıkla ilk çemberimde gül oya dizisinde tanışmıştım ama
kıvılcım | 26 Mart 2007 | 1:11 pmküçük kara balıkla ilk çemberimde gül oya dizisinde tanışmıştım ama okadar merak uyandırmamıştı, daha ozamanlar cahildim (ve cahilliğime halen ağlıyorum) hayatı keşfetmek okadar anlamlı gelmiyodu.Kendimi, kız arkadaşlarımla gittiğim barlarda tatmin edebiliyordum. ve okuma başlayalı uzun zaman oldu, k dergisinde birkez daha tanıştım behrengiyle ve bugün kalktığımda ilk işim muğlanın gözden uzak bir kitapçısından küçük kara balığı buldum ve okumaya başlıyorum
sevgi dolu yüregine,umut dolu yasamına ve kalemine koskocaman bir aşk
fulya | 9 Haziran 2007 | 5:57 pmsevgi dolu yüregine,umut dolu yasamına ve kalemine koskocaman bir aÅŸk besledigim ender isimlerden Behrengi.Kücük kara balık,1 ÅŸeftali bin ÅŸeftali,sevgi masalı…her biri yaÅŸamımın en güzel raflarında saklı,her biri ayrı bir umut,ayrı bir sevgi ve mücadele benım icin…
Samed Behrengi gibi bir öğretmen ilkokul öğretmenim; cocukluğumun vefakar ve
bir baba | 3 Ekim 2007 | 1:42 pmSamed Behrengi gibi bir öğretmen ilkokul öğretmenim; cocukluÄŸumun vefakar ve fedakar öğretmeni .Alçılı ayağımla koltuk deÄŸneÄŸiyle okuduÄŸum birinci sınıfta yıl boyunca masasında beni oturtup kendi ayakta kalan o öğretmenim.Åžimdi benimde bir Küçük Kara Balığım var. O’da Behrengi’nin hikayeleriyle büyüyor.Samed Behrengi bütün zamanların yüreklerdeki öğretmeni ve hep öyle kalacak.
Öğretmeni ve öğretmenliÄŸi sevdirdiÄŸin için sana binlerce teÅŸekkürler Behrengi öğretmen1…
en yukardaki resim çok güzelmiş cok cok cok beğendim
ali | 14 Kasım 2007 | 4:52 pmen yukardaki resim çok güzelmiş cok cok cok beğendim
bir güzel vardır o güzel bir güzeldir
sevgilim | 14 Kasım 2007 | 4:57 pmbir güzel vardır o güzel bir güzeldir
SEVGÄ°LÄ°……….
çok güzel geri zekalı oldugum için okuyamadım
senem | 24 Kasım 2007 | 7:34 pmçok güzel geri zekalı oldugum için okuyamadım
seneler önce 3 masalını bir arada okuduğum bu insana saygım;hayat
küçük kara balık | 20 Aralık 2007 | 10:39 pmseneler önce 3 masalını bir arada okuduğum bu insana saygım;hayat hikayesini okuyunca dahada arttı.küçük kara balık,bir şeftali bin şeftali,püsküllü deve. ozamanki kitabı kaybettim ama dilim döndüğünce aklımda kalanlarla çocuğuma anlatıyorum.insan gibi insan huzurla uyu.küçük kara balıklar bitmez.
şu an sizin yazdığınız kitapları okuyorum çok muhteşem ve ilgi
ahmet | 2 Ocak 2008 | 8:58 amşu an sizin yazdığınız kitapları okuyorum çok muhteşem ve ilgi çekici ve birde ders verici kitaplarınızda var şu an elimdeki kitap
sevgi masalı okuyacam ve özet çıkaracam
neyseki kitaplarınız kısa uzun olsaydı yaklaşık bir haftada bitirirdim
sizin hayranınızım çok kitap yazıyorsunuz
sevgilerle ahmet erdil 4/e 1295 mustafa uygur ilk öğretim okulu
keşke 19 yaşında olmasam keşke küçük kara balığı okuyarak büyüyebilseydim
nergiz fulya | 18 Ocak 2008 | 4:19 pmkeşke 19 yaşında olmasam keşke küçük kara balığı okuyarak büyüyebilseydim keşke hep eskinin temiz saf dünyasında olsam olsak derim hep farkına varmadığım bir nokta varmış o güzellikleri bugün gerçekleştirebilmek bugünü o tatla yaşamak . en güzeli şimdi bu
[...] Ali’ye, Hayyam’dan Hafız’a ve oradan Ferruhzâd’a, oradan Behrengi‘ye, oradan
Ä°ran « farukahmet | 23 Mayıs 2008 | 1:51 pm[...] Ali’ye, Hayyam’dan Hafız’a ve oradan Ferruhzâd’a, oradan Behrengi‘ye, oradan Åžeriati’ye ve Behzad‘a, Ä°ran son bir yıldır beni gittikçe daha da [...]