Burkina Fasa Fiso Halk Cemahiriyesi

Ali I�?ıngör’ün politika, açık yazılım, çizgi roman, tarih ve popüler kültür üzerine gündüz sayıklamaları…

Sava�? meydanlarından Pembe Panter’e…

26 Kasım 2005

motosiklet, kültür, ikinci dünya sava�?ı

1930′larda Piaggio uçak fabrikası

Aslında tüm hikâye, tam olarak 121 yıl önce, 1884′de, Rinaldo Piaggio’nun İtalyan demiryolu �?irketine “lokomotif kazanı” üretmek için bir atölye kurmasıyla ba�?ladı.

“Lokomotif kazanı üreten piston yapmayı, piston üreten de uçak yapmayı ö�?renir” mantı�?ı ile bu küçük atölye, 1915′de uçak motoru üretimine geçer. Sadece 10 yıl sonra, Finale Ligure kasabasındaki bu atölye, “seri uçak üretimi”ne geçecekti… (*)

Belki �?a�?ıracaksınız ama dünyanın ilk helikopterlerinden biri, eskiden “lokomotif kazanı” üreten bu atölyede imal edilmi�?ti! 1930′da Corradino D’Ascanio tarafından üretilen bu helikopter, dünyanın ilk çift rotorlu (birbirinin aksi yöne dönen çift pervaneli sistem) uçan aracıydı. �?ift rotor sistemi ve türbülans kanatçıkları (winglet) sistemleri de bu küçük atölyede do�?du.

Corradino D’Ascanio’nun kullandı�?ı DAT 3. Kanatçıklar net bir �?ekilde görünüyor.

İkinci Dünya Sava�?ı’nın patlamasıyla birlikte, Piaggio firması için zor zamanlar ba�?lıyordu… İtalya’nın fa�?ist lideri Benito Mussolini, Hitler’in yanında sava�?a girmi�?ti ve ülkeye acilen sava�? makineleri lazımdı. İkinci Dünya Sava�?ı’nın hava muharebeleri tarihine geçmeyi hakeden “tek İtalyan”, son derece ba�?arılı bir bombardıman uça�?ı olan Piaggio P-108′di. Ve bu uça�?ın �?asisine �?ekil veren presler, ilerde “bir motosiklete” hayat verecekti…

Piaggio’nun üretti�?i dikine havalanan helikopterler, Alman genelkurmayının ilgisini çekmekte gecikmez. Luftwaffe’nin İkinci Dünya Sava�?ı’nın son günlerine sadece birkaç adet yeti�?tirebildi�?i dünyanın ilk muharebe amaçlı helikopterinin Focke Ackgelis FA-223‘in tasarımı da, yine Piaggio mühendisleri tarafından yapılmı�?tı.

1944 yılı boyunca Amerikan hava kuvvetleri tarafından bombalanan fabrika, İtalya’nın teslim bayra�?ını çekmesi üzerine, İngiliz ve Amerikalı mühendisler tarafından didik didik edildi. Amerikalılar inceliklerine henüz vâkıf olmadıkları pek çok teknolojiyi ülkelerine götürdükleri gibi, Piaggio’nun uzun bir süre hava ta�?ıtı üretmesine de izin vermeyeceklerdi!

Peki, ne yapmalı? Elde, sava�? döneminden kalma yüzlerce torma tezgâhı ve pres makinesi vardı… Piaggio ailesinin ikinci nesil temsilcisi Enrico Piaggio kritik bir karar vermek zorunda kalır. Sava�? yorgunu İtalyan halkına araba üretemeyece�?ine göre, onun yerine “satın alabilecekleri” bir �?eyi yani motosiklet üretmeliydi!

Enrico Piaggio ve İtalya’nın sembolü olacak Vespa’lar…

Sava�?tan hemen sonra, 1946 yılında üretimine ba�?lanan bu motosiklete, aerodinamik yapılarından ötürü yuvarlak hatlar ta�?ımak zorunda olan uçakların pres makineleri �?ekil vermi�?ti. Eldeki tüm presler e�?imli oldu�?u için bu motosikletin �?asisi de yuvarlak hatlara sahipti. Hatta bu motosiklete adını da, bir arının gövdesini anımsatan �?asi verecekti: Vespa yani “e�?ek arısı”…

Peki, bu motosikletin en ünlü kullanıcısı kimdi dersiniz? “Roma Tatili“nde arkasına Audrey Hepburn’ü alan Gregory Peck mi? Yarı�?madı�?ı zamanlar Vespa’sını kullanan F1 pilotu Michael Schumacher mi? Umberto Eco mu? Ya da “vah�?i batı” filmlerinin atından inmeyen kovboyu John Wayne’in ta kendisi mi dersiniz?

Hiçbiri de�?il. Do�?ru cevap, “Pembe Panter” olacaktı… :)

(*) Not 1: Dünyanın sava�? uça�?ı seri üretimine geçen ilk atölyelerinden biri de ilginçtir, Türkiye’deydi! Vecihi Hürku�?’un 1920′lerde önce Kayseri’de, ardından da i�?adamı Nuri Demira�? ile İstanbul-Be�?ikta�?’ta kurdukları fabrikanın acıklı öyküsünü, gelecek yazıda anlataca�?ım. Piaggio’nun öyküsü, benim için Vecihi Hürku�?’a destek verilmesi halinde neler olabilece�?inin bir göstergesidir. Neyse, bu ikinci hikâyeyi salı günü anlataca�?ım…

Not 2: Vespa’ya dair bir süre önce yazdı�?ım bir yazı daha vardı. Bana meraklılarından Vespa’ya ili�?kin çok sayıda soru gelmeye ba�?layınca, bu motosikletin “cemaziyelevvel”ini anlatmak �?art oldu.

[ratings]