SavaÅŸ meydanlarından Pembe Panter’e…
26 Kasım 2005
1930′larda Piaggio uçak fabrikası
Aslında tüm hikâye, tam olarak 121 yıl önce, 1884′de, Rinaldo Piaggio’nun Ä°talyan demiryolu ÅŸirketine “lokomotif kazanı” üretmek için bir atölye kurmasıyla baÅŸladı.
“Lokomotif kazanı üreten piston yapmayı, piston üreten de uçak yapmayı öğrenir” mantığı ile bu küçük atölye, 1915′de uçak motoru üretimine geçer. Sadece 10 yıl sonra, Finale Ligure kasabasındaki bu atölye, “seri uçak üretimi”ne geçecekti… (*)
Belki ÅŸaşıracaksınız ama dünyanın ilk helikopterlerinden biri, eskiden “lokomotif kazanı” üreten bu atölyede imal edilmiÅŸti! 1930′da Corradino D’Ascanio tarafından üretilen bu helikopter, dünyanın ilk çift rotorlu (birbirinin aksi yöne dönen çift pervaneli sistem) uçan aracıydı. Çift rotor sistemi ve türbülans kanatçıkları (winglet) sistemleri de bu küçük atölyede doÄŸdu.
Corradino D’Ascanio’nun kullandığı DAT 3. Kanatçıklar net bir ÅŸekilde görünüyor.
Ä°kinci Dünya Savaşı’nın patlamasıyla birlikte, Piaggio firması için zor zamanlar baÅŸlıyordu… Ä°talya’nın faÅŸist lideri Benito Mussolini, Hitler’in yanında savaÅŸa girmiÅŸti ve ülkeye acilen savaÅŸ makineleri lazımdı. Ä°kinci Dünya Savaşı’nın hava muharebeleri tarihine geçmeyi hakeden “tek Ä°talyan”, son derece baÅŸarılı bir bombardıman uçağı olan Piaggio P-108′di. Ve bu uçağın ÅŸasisine ÅŸekil veren presler, ilerde “bir motosiklete” hayat verecekti…
Piaggio’nun ürettiÄŸi dikine havalanan helikopterler, Alman genelkurmayının ilgisini çekmekte gecikmez. Luftwaffe’nin Ä°kinci Dünya Savaşı’nın son günlerine sadece birkaç adet yetiÅŸtirebildiÄŸi dünyanın ilk muharebe amaçlı helikopterinin Focke Ackgelis FA-223‘in tasarımı da, yine Piaggio mühendisleri tarafından yapılmıştı.
1944 yılı boyunca Amerikan hava kuvvetleri tarafından bombalanan fabrika, Ä°talya’nın teslim bayrağını çekmesi üzerine, Ä°ngiliz ve Amerikalı mühendisler tarafından didik didik edildi. Amerikalılar inceliklerine henüz vâkıf olmadıkları pek çok teknolojiyi ülkelerine götürdükleri gibi, Piaggio’nun uzun bir süre hava taşıtı üretmesine de izin vermeyeceklerdi!
Peki, ne yapmalı? Elde, savaÅŸ döneminden kalma yüzlerce torma tezgâhı ve pres makinesi vardı… Piaggio ailesinin ikinci nesil temsilcisi Enrico Piaggio kritik bir karar vermek zorunda kalır. SavaÅŸ yorgunu Ä°talyan halkına araba üretemeyeceÄŸine göre, onun yerine “satın alabilecekleri” bir ÅŸeyi yani motosiklet üretmeliydi!
Enrico Piaggio ve Ä°talya’nın sembolü olacak Vespa’lar…
SavaÅŸtan hemen sonra, 1946 yılında üretimine baÅŸlanan bu motosiklete, aerodinamik yapılarından ötürü yuvarlak hatlar taşımak zorunda olan uçakların pres makineleri ÅŸekil vermiÅŸti. Eldeki tüm presler eÄŸimli olduÄŸu için bu motosikletin ÅŸasisi de yuvarlak hatlara sahipti. Hatta bu motosiklete adını da, bir arının gövdesini anımsatan ÅŸasi verecekti: Vespa yani “eÅŸek arısı”…
Peki, bu motosikletin en ünlü kullanıcısı kimdi dersiniz? “Roma Tatili“nde arkasına Audrey Hepburn’ü alan Gregory Peck mi? Yarışmadığı zamanlar Vespa’sını kullanan F1 pilotu Michael Schumacher mi? Umberto Eco mu? Ya da “vahÅŸi batı” filmlerinin atından inmeyen kovboyu John Wayne’in ta kendisi mi dersiniz?
Hiçbiri deÄŸil. DoÄŸru cevap, “Pembe Panter” olacaktı… :)
(*) Not 1: Dünyanın savaÅŸ uçağı seri üretimine geçen ilk atölyelerinden biri de ilginçtir, Türkiye’deydi! Vecihi HürkuÅŸ’un 1920′lerde önce Kayseri’de, ardından da iÅŸadamı Nuri DemiraÄŸ ile Ä°stanbul-BeÅŸiktaÅŸ’ta kurdukları fabrikanın acıklı öyküsünü, gelecek yazıda anlatacağım. Piaggio’nun öyküsü, benim için Vecihi HürkuÅŸ’a destek verilmesi halinde neler olabileceÄŸinin bir göstergesidir. Neyse, bu ikinci hikâyeyi salı günü anlatacağım…
Not 2: Vespa’ya dair bir süre önce yazdığım bir yazı daha vardı. Bana meraklılarından Vespa’ya iliÅŸkin çok sayıda soru gelmeye baÅŸlayınca, bu motosikletin “cemaziyelevvel”ini anlatmak ÅŸart oldu.
[ratings]
Son Yorumlar