Burkina Fasa Fiso Halk Cemahiriyesi

Lisans meselelerine dair

16 Eylül 2005

�?ok sevdi�?im bloglardan birisi olan Z42, blogunda sanırım beni ve Creative Commons için vermeye çalı�?tı�?ım çabayı kastederek sitesine �?u satırları yazmı�?:

“özgürlük”ten bahseder, “hadi yazdıklarımızı ortamın nimetlerinden faydalanarak payla�?alım” der, “ama kurallarımızı koyalım; isim haklarımızı, çıkarlarımızı, �?unu, bunu koruyalım” da içine katılıverir.

kusura bakmayın ama, “biz sizin kurallarınız olmadan da zaten birbirimize saygılıydık. sizin kurallarınız, dayatmalarınız, çıkara dayalı ortaya döktükleriniz, küçük hesaplarınız olmadan da ahlakımız ve ortamımız güzel.”

kendinizi pazarlamak, isimlerinizi duyurmak, “bakın ben kimim, neler neler yapıyorum” diyebilmeniz için olu�?madı bu ortam…

Z42 bu satırları yazarken, beni aklından bile geçirmemi�?ti belki ama yazısının adresi beni i�?aret eder gibi duruyor, çünkü sitemde yazılanları “ticari i�?ler dı�?ında” hemen herkesin payla�?ımına açan, hatta insanlara “buyrun isterseniz bu yazıyı alıp, eklemeler yapıp geli�?tirebilir, hatta altına kendi imzanızı atabilirsiniz” diyen bir lisans ile içeri�?imi korumaya çalı�?ıyorum. �?stelik bunu sanırım en çok yüksek sesle söyleyen de benim…

Sanırım burada “payla�?ma” eyleminin üzerinde biraz daha durmamız gerekiyor. Evet içeri�?imi bu gezegen üzerinde ya�?ayan herkesle payla�?ıyorum. Creative Commons logosunun üzerine tıkladı�?ınızda kar�?ınıza gelen ilk kelimeler olan “You are free: * to copy, distribute, display, and perform the work. * to make derivative works.” tam da bunu söylüyor.

Ama bazı kurallarım da var… Birincisi, ki�?inin yaptı�?ı tüm i�?lerde yazının ama ortasında ama dibinde, “Ya Ali I�?ıngör diye bir adam var, adresi de �?udur, bu yazıyı yazarken ondan yararlandık” demesini istiyorum. Bir de bunu yaparken, share alike prensibi gere�?i, aynen benim yaptı�?ım gibi onu da içeri�?ini ba�?kalarının kullanımına açmaya zorluyorum. Belki kötü bir te�?bih olacak ama kimsenin benim yazdı�?ım bir metinden yararlanıp, sonra (tıpkı BSD lisanslarında oldu�?u gibi) bunu sahiplenmesini, ba�?kalarına “bikbik”lenmesini de istemiyorum…

Bu yaptı�?ım aslında, bu sitenin GPL mantı�?ı içersinde, sonsuza kadar özgür kalmasını sa�?lamaktan ba�?ka bir �?ey de�?il. Bugün tüm Linux da�?ıtımları, kütüphanelerdeki el yazması birkaç yüzyıllık kitaplar bile bir lisans modeli ile (GFDL, OPL) korunuyorlar.

Ha, bir de yazdı�?ım bir metnin yarın Coca-Cola reklamında ya da bir kitapta (Bazen Focus’un eski sayılarında yayınlanmı�? yazılarımı da koyuyorum buraya) kullanılmasını istemiyorum. Bilmiyorum, çok �?ey mi istiyorum?

Yazıdaki “kendinizi pazarlamak, isimlerinizi duyurmak” kısmının ise beni sadece yaraladı�?ını söylemekle yetinece�?im… Biliyorum, beni dü�?ünmemi�?ti muhtemelen Z42, ama yazıda tarif edilen korumacı ve lisanslama yanlısı dü�?ünceye sahip ki�?ilerden biriyim ben de. �?zerime alınmam için bu “yeter sebep” de�?il mi?

Z42′nin sahibi bir süre önce büyük bir incelik gösterip, yazımdan bir alıntıyı sitesinde kullanıp kullanamayaca�?ını sormu�?tu. Kendisine gönderdi�?im cevap tam olarak �?uydu:

Kayna�?ını belirtti�?iniz sürece -ki belirtti�?inizi söylüyorsunuz- elbette bir sakınca yok… Burkina Fasa Fiso, “Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 2.5″ sözle�?mesi uyarınca, kayna�?ı belirtildi�?i takdirde, ayrıca izin almaya gerek duymaksızın tüm içeri�?ini dünyanın payla�?ımına açan bir site… Afiyetle kullanın, siz de açın :)

Haber verdi�?iniz için yine de sa�?olun…

Kısacası, haber vermenize bile gerek yok.

Not: Yukardaki resim ne olabilir ki? Hay Allah! Nereden girmi�? araya? :) Yoksa yoksa bu “Pardus Kurulan CD”nin kurulum ekranı mı? Yımırtanın sarısına, çiçe�?in üzerindeki arıya can veren rabbım, daha nelere can veriyor! �?aka bir yana Pardus kapa�?ı “çiçek gibi” oluyor! İki gün önce evlenen A. Murat Eren’in iste�?ine uyarak, Eray �?zkural’ın foto�?rafını dergide büyükçe kullandık…

Kategori: �?zgür yazılım
: RSS Yorumlar
: Trackback

5 yanıt var

Gittim baktim. Yorumlara da baktim. Benim anladigim size

Bulent Murtezaoglu | 16 Eylül 2005 | 8:16 pm

Gittim baktim. Yorumlara da baktim. Benim anladigim size karsi degil genel bir isyan var orada. Tam neye karsi oldugunu anlamadim ama yorum yazanlar anlamislar. O gurup oyle demek ki?

Belki bunun ismine ‘lisans’ degil de, mesela Emre Kongar’in yaptigi gibi ‘Bu siteden yapılacak alıntılarda kaynak gösterilmesi ahlak kurallarına uygun olacaktır” tipi birseye kendi arzunuz olan neyse bir iki ek yapip yazsaydiniz o kadar itici olmayacakti. O site de ayni seyi yapmis, ustelik yari-saka ‘cinayet serbest’e benzetilen kisitlamasiz bir izinle (istediginizi yapin yaziyor altinda).

Orada da soylendigi gibi ‘ahlakimiz ve ortamimiz guzeldi’ diyenlere ‘Allah daim etsin’ deyip yuruseydiniz keske. Bozmamissiniz ki ortamlarini? Uzulmeyin, benim nette 18. senem bu, gorebildigim kadariyla ortama birsey oldugu yok — hala insanlar birbirleriyle konusurken ucuncu sahislari uzebiliyorlar. Baska bir tonda periyodik olarak eyvah eyvah diyenleri bulmak icin mesela “Imminent death of net predicted”i google’layabilirsiniz.

Bülent Bey, Aslında yerden gö�?e haklısınız :)... Ama benim anlamakta zorlandı�?ım

Ali I�?ıngör | 16 Eylül 2005 | 8:53 pm

Bülent Bey,

Aslında yerden gö�?e haklısınız :)…

Ama benim anlamakta zorlandı�?ım �?ey, kanunların ve lisansların her zaman “tu kaka” �?eyler olmadı�?ının hâlâ anla�?ılamamı�? olması…

Hakikaten biz Linux’u neden GPL ile da�?ıtıyoruz ki? Kaldıralım o halde, daha da özgürle�?elim!

Ben nedenini söyleyeyim: Linux’u korumak için… Tüm di�?er güzel �?eyler gibi, Linux’un da, insanların beyinsel tüm üretimlerinin, yazarların da bir�?eyler tarafından korunmaya ihtiyacı var. Tüm mesele bu korumaya nasıl ve “hangi pencereden” baktı�?ınızda odaklanıyor. E�?er özgürlüklerden ve payla�?ımdan yanaysanız, bunu GPL, Creative Commons gibi lisanslarla ya da Emre Kongar’ın yaptı�?ı gibi “ayıp etmeyin” diyerek yaparsınız.

Masanın öte yanından bahsetmeye gerek yok zaten… Yayınızda ya da sitenizde “Kaynak göstererek dahi alıntı yapılamaz” der, kendinizi aslanlar gibi korursunuz! Bünyesinde çalı�?makta oldu�?um Focus Dergisi ve Do�?an Medya Grubu’nun “korumacılık anlayı�?ı” bu mesela…

İnsanlar farkında de�?il ama, 212 nolu Basın Kanunu’nun yazara sa�?ladı�?ı “haklar” sayesinde Focus’ta daha önceden yayınlanmı�? yazılarımı buraya koyabiliyorum. Ve yazar olarak sahip oldu�?um bu hakkımı (Dergide çıkan yazılarımın ikinci ve daha sonraki yayın hakları kanunen bana ait) Creative Commons üzerinden ço�?altıyorum.

Belki buna “korsan yapmak” diyen olabilir, saygı duyar ve müstehzi bir �?ekilde gülümserim :)… Ama bunu sadece kendimi de�?il, yarın öbürsü gün Hürriyet hukuk bürosunun “Focus’ta yayınlanmı�? bu yazıyı sitene nasıl koyarsın?” sorusuna muhatap kalabilecek insanları da korumak için yapıyorum. E�?er Creative Commons ile 212′nin bana sa�?ladı�?ı hakkı ço�?altıyor olmasaydım, Focus’ta yayınlanmı�? bir yazımdan iki satırlık alıntı yapan ki�?i, ciddi anlamda bir sorunla kar�?ı kar�?ıya kalıyor olacaktı!

Kıssadan hisse, lisanslar her zaman bizi esir almıyor, bazen bizleri özgürle�?tirebiliyorlar da…

Bir önemli not: Ekme�?ini yedi�?im yere ihanet etmemek için siteye bir

Ali I�?ıngör | 16 Eylül 2005 | 8:57 pm

Bir önemli not:

Ekme�?ini yedi�?im yere ihanet etmemek için siteye bir yazımı koymadan önce en az iki hatta bazen be�?-altı ay bekliyorum. Bunun için de kusuruma bakmayın artık…

divan edebiyatı �?airleri buna gerek duyuyormuydular ve haklarını nasıl koruyorlardı

Anonymous | 17 Eylül 2005 | 12:00 am

divan edebiyatı �?airleri buna gerek duyuyormuydular ve haklarını nasıl koruyorlardı acaba merak etmeye ba�?ladım :)))

ali abi ciddi bir soru eskiden de varmıydı böyle a�?ırma yani tarihte örneklerini göre biliyormuyuz yoksa bu ça�?ımızın bir icadı mı?

yada nasıl koruyorlardı kendi yazdıklarını?

A�?ırmanın öyle öyküleri var ki, anlatsam duda�?ınız uçuklar! �?rne�?in, �?olohov'un

Ali I�?ıngör | 17 Eylül 2005 | 12:52 am

A�?ırmanın öyle öyküleri var ki, anlatsam duda�?ınız uçuklar!

�?rne�?in, �?olohov’un e�?ek yüküyle ödül toplayan, hatta yanılmıyorsam 1965 yılında Nobel edebiyat ödülünü de kazanan “Ve Durgun Akardı Don” romanı, çalıntı bir eserdir. Posbıyık Stalin abimizin pek bir sevdi�?i Mihail �?olohov, bu romanını düpedüz bir Kazak yazardan araklamı�?tı!

Aklıma “ı�?ı�?ın ressamı” diye ça�?ırılan 17. yüzyıl ressamı Charles LaTour geliyor. Arkada�? zamanının büyük ustalarını öyle mahir bir �?ekilde taklit ederdi ki, bugün bile hangi resmin gerçekte Velazquez’e ya da Caravaggio’ya ait oldu�?unu bilemiyoruz. Charles La Tour’un bu büyük ustalarla yakla�?ık aynı dönemde ya�?amı�? olması ve dolayısıyla kullandıkları boyalarda aynı metal bile�?iklerinin bulunması yüzünden ne karbon-14 ne de spektrometrik incelemeler bu gizemi çözemiyor :)

İ�?in garibi, La Tour’un yaptı�?ı ve sanat tarihçilerinin saçlarının hâlâ beyazlamasına neden olan kopya resimlerinden ötürü, kendi yaptı�?ı bazı �?aheserlerin Francisco De Goya’ya atfedilmesi! Bu hata, Goya’nın bir tablosunun Karbon-14 örneklemi alınırken farkedildi, 200 yıl boyunca Goya’nın sanılan eser, olması gerekenden 120 yıl daha eskiydi! Kopyacılı�?ın böyle falsoları da var :)

Divan edebiyatına gelince, isterseniz bu konuyu hiç açmayalım. Kan çıkar çünkü :)…

Sadece bir anektodla bu konuyu geçi�?tirelim:

�?eyhülislam Yahya’yı çekemeyenler, sa�?da solda ardından “Mısralarını Mesnevi’den tırtıklıyor” diye atıp tutuyorlarmı�?. Bunu kızan �?eyhülislam Yahya bir gün baklayı a�?zından çıkarmı�?: “Ne yani! �?aldıksa da veli miri malı çaldık!”

Ama bana soracak olursanız, tüm bunlar, bugünkü hırsızlıklarla kar�?ıla�?tırıldı�?ında “çok masum” kalıyorlar…