“Adalet edebiyatın da temelidir”
14 Eylül 2005
Dün çalışırken bir ara yanımıza “hukukçuların piri” Fikret Ä°lkiz Abimiz geldi. Bilenler bilmeyenlere anlatsın, kendisi Türkiye’de basın davalarına bakan en önemli hukukçu, gazetecilerin ise en zor zamanlarında “saÄŸ omuzlarında beliren melek” olarak kabul edilir. Neyse, fırsattan istifade kendisine Creative Commons sözleÅŸmesinin hukuki baÄŸlayıcılığını sordum: Cevaben “bu sözleÅŸmenin Türkçe olmamasının bir handikap olabileceÄŸini, mümkünse bu sözleÅŸmenin Türkçesini siteye koymamın faydalı olacağını” anlattı bana.
Konu konuyu açıyordu: “Ä°yi de abi tam tersini düşünelim. Benim adım Paulo Coelho olsun ve kitabımı Ä°ngiltere’de basmış olayım. ‘Her hakkı mahfuzdur’ bilgisi kitabın içinde bir yerlerde, ama Ä°ngilizce olacak… Ne yani, ben ÅŸimdi kitabın içindeki ‘telif hakkı bilgisi Ä°ngilizce’ diye bu kitabın içeriÄŸini istediÄŸim gibi kullanabilir miyim?”
“Bana soracak olursan, Creative Commons sözleÅŸmesi bu haliyle de geçerlidir. Ama kullanıcıya bunu anlayabileceÄŸi bir dilde de söylemek zorundasın. Bu arada belki bilmiyorsun ama Paulo Coelho’nun adını taklit eden bir yayınevi çıktı, dava açtık onlara!”
Hemen Burkina Fasa Fiso’daki yazıyı gösterdim ona. O anda hiç beklemediÄŸim bir teklifte bulunarak, bu yazıyı dava dosyasına eklemek istediÄŸini söyledi bana.
“Gurur duyarım abi!”
(…)
Kıssadan hisseye gelirsek… Paulo Coelho’nun davasına yavaÅŸ yavaÅŸ müdahil olmaya baÅŸlıyorum galiba! Bu mahkemeden çıkacak karar, Türkiye’de bundan sonra Türk ve yabancı yazarların sadece eserlerinin deÄŸil, “isimlerinin” de korunması açısından büyük önem taşıyacak.
Bakalım mahkemelerimiz Umberto Eco, Samuel Beckett, Paulo Coelho’dan mı yana tavır koyacak yoksa Umberitto Ecko, Samyel Berekket, Paullo Ceolho’ları gibilerini mi koruyacak? Sanırım aslında herkes bu sorunun cevabını zaten biliyor…
Bu arada çoÄŸu blogger’ın kullanmaya baÅŸladığı Creative Commons sözleÅŸmelerinin acilen Türkçe’ye çevrilmesi gerekiyor. Niyetim, ay başında maaşımı aldıktan sonra, kullanmakta olduÄŸum “Attribution - NonCommercial - ShareAlike 2.5” sözleÅŸmesini bir “yeminli tercümanlık bürosu”na tercüme ettirmek. Bu sözleÅŸmenin tercümesi, benimle aynı sözleÅŸmeyi kullanan pek çok kiÅŸinin kendisini rahat hissetmesini saÄŸlayacaktır diye düşünüyorum.
Peki, ya diğer sözleşmeleri kullananlar?
Not 1: Blog KardeÅŸliÄŸi toplantısından erken çıkmak zorunda kaldım. Toplantıda birkaç arkadaşın haklı olarak Burkina Fasa Fiso’dan ÅŸikayetleri olmuÅŸ. Bir yazıyı siteye koyduktan sonra tekrar okuyarak üzerinde bazı deÄŸiÅŸiklikler yapmanın yanlış olduÄŸunu da bu vesileyle öğrenmiÅŸ oldum. RSS’ler her deÄŸiÅŸiklikte metni yeni bir yazı olarak algılayıp, aboneleri mesaj yaÄŸmuruna tutuyormuÅŸ. Bundan sonra tüm düzeltmelerimi “elimden geldiÄŸince” yazıyı yayımlamadan önce yapacağıma emin olabilirsiniz!
Not 2: Fikret Ä°lkiz Abimizin de bir blog sitesi varmış bu arada :)… Ne güzel komÅŸumuzsun sen Fikret abi!
Elinize saglik olsun.
sick princess | 14 Eylül 2005 | 9:14 amElinize saglik olsun.
şimdi bu yüz yıllardı bu topraklarda uygulanna bir yöntem üstelik
Anonymous | 14 Eylül 2005 | 9:53 amÅŸimdi bu yüz yıllardı bu topraklarda uygulanna bir yöntem üstelik dünya da da bir çok örneÄŸi bulunmakta yani bazen ad deÄŸiÅŸtirmeyi ülkemizde bir çok yazar yapmış yapmakta ve yapıyor konumundadır…
belki kızı yorsunuz ama gerçek yazarın ismini anlamıyacak kadar okuma özürlümüyüz ki biz gerçek yazarın kitabından ayır edemiyeceÄŸiz…
yani esasın da bence dava açılacak bir durum görmüyorum. çünkü eÄŸer siz bir kitap alıyorsanız ve kitabı sadece kapaktaki yazar ismine göre alıyorsanız okurluÄŸunuz bence tartışılır…
bende sevdiÄŸim yazarların kitaplarını alıyorum ama almadan önce en azından arka kısmı yada önsöz yada kitabın bir yerlerinden bir parçayı okuyorum…
bu müşteriyi yanılmak deÄŸil bir pazarlama stratejisidir…reklamdır…
tıpkı iki sene rock n coke un yapılmasıyla kendi reklamını yapmış barışarock gibi…
***
herÅŸey bir gün biter ve ben küllerimden doÄŸar hayata gene çomak sokarım…
sondurak
Pek sayın Anonymous; Bir dakika bir dakika... O dediğiniz şey "müstear isim"dir
Ali Işıngör | 14 Eylül 2005 | 11:45 amPek sayın Anonymous;
Bir dakika bir dakika…
O dediÄŸiniz ÅŸey “müstear isim”dir ve bu konuyla hiç alakası olmayan, bambaÅŸka bir olgudur! GeçmiÅŸte kovuÅŸturmaya uÄŸrayan, gazete patronlarının ambargo koyduÄŸu ya da baÅŸka nedenlerle gerçek isimlerini saklamak isteyen pek çok yazar “müstear isim” kullandı. Aklıma ilk gelen örnek, Aziz Nesin’in ta kendisidir. Yanılmıyorsam, kullandığı “Oya AteÅŸ” müstear ismi nedeniyle zamanında “Türk Kadın Yazarlar Antolojisi”ne de girmiÅŸ ve hatta epey de ödül toplamıştı…
“Müstear isim” adı üstünde, bir takma isimdir ve amacı “yazarı korumak”tır. Burada dava konusu olan husus ise “tanınmış bir yazarın adını kullanarak okuru yanıltmak ve bundan fayda saÄŸlamak” amaçlı bir sahtekârlıktan baÅŸka bir ÅŸey deÄŸildir. Ya da sizin anlayacağınız ÅŸekilde söylemek gerekirse, Adidas markasını “Addidas” yapıp logosunu aynen basmaktan farksız bir iÅŸlemin, artık edebiyat dünyasına kadar girmesi iÅŸidir…
“Müstear isim” gazeteci ve yazarların bağımsızlıklarını korumak için kullandıkları bir araçtır ve bazı durumlarda “mahremiyeti” kanun tarafından güvenceye alınmıştır.
Sizin mantığınıza göre “Addidas” ya da “Lakoste” marka t-shirt basmak da reklam ve pazarlama öyleyse! Aklınıza sadece ÅŸaÅŸarım!
Türk Ceza Kanunu “taklitçiliÄŸi” ve “sahtekârlığı”, dünyanın tüm çaÄŸdaÅŸ yasaları gibi yasaklar. Addidas ve Lakoste marka taklit t-shirt üretmeye yasalar nasıl izin vermiyorsa buna da izin vermeyecektir.
Bu arada Rock’n Coke ile Barışarock üzerinden yaptığınız örnekleme, kusuruma bakmayın ama, bu konuda “pek bilgisiz” olduÄŸunuzu gösteriyor. Bu iki farklı organizasyonda ortaklaÅŸa geçen “rock” kelimesi bir müzik türünü simgeler ve dolayısıyla “jenerik isimdir”. bu kelimeyi herkes rahatlıkla kullanabilir.
Bu arada “müstear isim” ile sahtekârlığı ne ayırt eder diye soracak olursanız, cevabını ÅŸimdiden vereyim. Kullanılan ismin taklitçilik içermemesi ve var olan baÅŸka bir isim üzerinden kendisine fayda saÄŸlamaması esastır.
Aziz Nesin tabi sizin kadar uyanık olmadığı için “Orhan Velli Yanık” gibi tanıdık bir isim uyduramamış, “Oya AteÅŸ, BildiÄŸiniz Niyazi, Bahri Filefil, Berdi Birdirbir, Fettane Åžatifil” gibi isimler bulmak zorunda kalmıştı…
Elma ile armutları ayırabileceÄŸiniz kadar “okuryazar olacağınız” günlerin ümidiyle…
Saygılarımla
-Bir önceki durak-
"şimdi bu yüz yıllardı bu topraklarda uygulanna bir yöntem üstelik
Ejderha Zamanı | 14 Eylül 2005 | 12:40 pm“ÅŸimdi bu yüz yıllardı bu topraklarda uygulanna bir yöntem üstelik dünya da da bir çok örneÄŸi bulunmakta yani bazen ad deÄŸiÅŸtirmeyi ülkemizde bir çok yazar yapmış yapmakta ve yapıyor konumundadır…”
Bu cümleyi yazan/yazamayan birinden çok şey beklemiyorum aslında.
Kitabın ismini anlayamayacak kadar okuma özürlü müsünüz bilinmez ama derdinizi anlatamayacak kadar yazma özürlü olduğunuz söylenebilir.
Önce kendi dilimizi konuşmayı ve yazmayı öğrenelim daha sonra edebiyat ,dil ve yazar isimleri üzerine ahkam keselim sayın Sondurak!
ilk önce şöyle başlıyim sanırım fazla açıklamadığım için sizinde yanılgıya
Anonymous | 14 Eylül 2005 | 12:41 pmilk önce şöyle başlıyim sanırım fazla açıklamadığım için sizinde yanılgıya düştüğünüz bir konuyu açıklıyim isterseniz;
rock n coke türkiyede yapılmasıyla ona karşı bir festival girişimi larak ortaya çıkan barışa rock organizasyonu(bu sene hariç)
büyük bir reklam kampanyası saÄŸladı kendine rock n cokeu kullanarak.gerçi kendi istedikleri bir ÅŸey deÄŸildi ama birinden bahseden mecburen diÄŸerinden de bahsetme geregi duydu.yani rock n coke reklamını yaparken ne yazık ki istemeden de olsa barışa rock ın reklamını yapmış oldu…
benim bahsetmek istediÄŸim esasınsda bu iÅŸin farkını kullanan cevap vermesi…
eger ismi değiştirip logoyu aynı kullanırsanız bu bir sahtekarlıktır..
ama hem ismi yakın hem logoyu yakın kullanırsanız bu sadece kullanılan firmanın reklamından yararlanmaktır…
evet bu bir pazarlamadır bir satıştır bana göre çünkü bu kokuÅŸmuÅŸluÄŸun içinde doÄŸruyu seçemiyen insanlar topluluÄŸuna sunulmuÅŸ bir malzemedir…ve ne yazık ki benim halkım bunu yemek zorunda kalmıştır…yani tüm suçu hırsıza bulursak bir çözüme ulaÅŸamayız…ev sahibinin hiç mi suçu yok durumu yani…
burda ayırt edici özellik insanın kendisidir kullanıcıdır…
ben bir önceki mesajımda da söyledim;eÄŸer bu farkı anlamıyacak kadar cahilsek biz kendi sevdiÄŸimiz yazarı tanımıyorsak çıkan kitabı sadece üstündeki için alıyorsak sorun o kitabı yazanda deÄŸil gerçek yazar olduÄŸunu düşünüp alandadır…
üstelik iyi bir okur olduğumu da düşünüyorum bu arada en azından sizi takip ettiğime göre :)))
davanızda sizi destekliyorum ama bir suçlu bulmak buna çözüm deÄŸil…sadece toplumu eÄŸiterek buna çözüm buluruz…
***
herÅŸey birgün biter ve ben küllerimden doÄŸar hayata gene çomak sokarım…
sondurak :)))
***
Konuya daha genis acidan bakmak gerekirse realizm le utopya, tekrardan,
sick princess | 14 Eylül 2005 | 1:13 pmKonuya daha genis acidan bakmak gerekirse realizm le utopya, tekrardan, karsilasiyor. 1.Taraf’a: Sn sondurak; eger her sey kisi iradesine birakilmis olsaydi ne ciplak gezmeye karsi yasalar olurdu, ne de RTUK gibi bir kurum. Toplum madem bilincli bizim yaptigimiz seylerden ahlaklarini bozmayiversinler demezler mi?
2.Taraf’a: Sn Ali Bey, sn Ejderha Zamani; Akli haddinden fazla yerinde olan insanlar oldugunuz suphe goturmedigine, yaptiginizin dogrulugunun tarsilmasi utanc verici olduguna gore bize, size tesekkur etmekten baska bir sey dusmez.
Yine de ezilen bir miktar da olsa haklidir dan yola cikarak bir rahatsizligimi dile getirmek istiyorum; fikrini belirten bir insana hitabiniz bana biraz agir gibi geldi. Arkadas meramini duzgun bir dille anlatamamis olsa da kotu niyetli gorunmuyor.
Saygilar
Birileri yazar ismini çalsın değiştirsin kitap isimlerini değiştirsin ve bundan
Ejderha Zamanı | 14 Eylül 2005 | 2:05 pmBirileri yazar ismini çalsın değiştirsin kitap isimlerini değiştirsin ve bundan para kazansın,köşe olsun ve biz hoşgörülü olalım öyle mi!
Tamam tepkimiz sert ama canımız acıyor biraz,siz hoşgörün bizi.
Emin olun normal bir insan bu kadar tepki sonucunda bu kadar rahat şeyler yazmazdı.
Tüm suçu hırsıza bulmayın lafı ise pencerelerini açık bırakarak uyumak benim hakkımdır ile çatışır. Bu hırsızın suçunu azaltmaz, çoğaltır sayın bilinmeyen.
Unutmayın iyi niyetle adam öldürenlerde var, sick princess. Hatta çoğunun niyeti kendine göre iyi.
savulun.. herşeyi bilen, herşeyi en geniş açıdan gören, herkesi anlayan
can ergun | 14 Eylül 2005 | 4:24 pmsavulun.. herşeyi bilen, herşeyi en geniş açıdan gören, herkesi anlayan sick princess geliyor. bir yorum sayfasında da bu fotoğrafı görmeyebilir miyiz acaba?!
SON OLARAK YAZDIÄžIMI BELÄ°RTMEK Ä°STÄ°YORUM BEN YAPILANI SAVUNMUYORUM AMA BUNU
Anonymous | 14 Eylül 2005 | 4:47 pmSON OLARAK YAZDIÄžIMI BELÄ°RTMEK Ä°STÄ°YORUM BEN YAPILANI SAVUNMUYORUM AMA BUNU YASAKLAYARAK YADA SIRF O KÄ°TABA DAVA AÇARAK BU VE BENZERÄ° DURUMLARDAN KURTULAMIYACAÄžIMIZI BUNU ANCAK TOPLUM OLARAK BÄ°LÄ°NÇLENÄ°RSEK DÃœZELECEĞİNÄ° SÖYLÃœYORUM…
HEPİMİZİN CANI YANIYOR BUNA KABULUM AMA CEZALAR KANUNLAR SADECE YÜZEYSEL ŞEYLERDİR(ÖZELLİKLE BİZİM TOPLUMUMUZ İÇİN)
BUNLARI ÖNLEMEK ONLARA PÄ°RÄ°M VERMÄ°YEREK OLACAKTIR…
YANÄ° BÄ°Z Ä°NADIMIZA BU KÄ°TABI ALIRSAK BÄ°Z BÄ°R TARAFLARIMIZI DA YIRTSAK NE ANLAMI KALIR…
BEN TOPLUMUN BUNA KARÅžI OLMASI GEREKTİĞİNÄ° TAVIR ALMASI GEREKTİĞİNÄ° SAVUNUYORUM…
HIRSIZ HERYERDE HIRSIZDIR AMA SEN ÖNLEMÄ°NÄ° ALIRSAN AÇ BÄ°R HIRSIZ OLARAK KALIR…
VE BÖYLE ÅžEYLERE MUHTAÇ KALMIYACAKTR…
***
SONDURAK
Öyle bir iddiam yok. Böyle bir rahatsızlık uyandırdıgım icin cok üzüldüm.
sick princess | 14 Eylül 2005 | 5:19 pmÖyle bir iddiam yok.
Böyle bir rahatsızlık uyandırdıgım icin cok üzüldüm. Dikkatli olmaya çalışacağım.
Saygılar.
Not: Ali Bey sn Can ERGUN a nasıl ulasacağımı bilmediğim için affınıza sığınarak kendisine burdan sesleniyorum.
Aman Ali bey, boyle bilgili bir hukuk uzmanina ulasabiliyorsaniz lutfen
Bulent Murtezaoglu | 14 Eylül 2005 | 6:32 pmAman Ali bey, boyle bilgili bir hukuk uzmanina ulasabiliyorsaniz lutfen CC’yi yeminli tercumana degil CC’cilerin tavsiye ettigi yontemle memlektimize uyarlayalim. 2-3 senedir ben bunu yapacak gurup ariyorum. Icab ediyorsa fiyatlandirsinlar, para toplamayi filan deneyelim. Uyarlama proseduru linki surada: iCommons
Sevgili dostlar; Sick Princess'ın uyarısı üzerine çok düşündüm... Kendisi Burkina Fasa
Ali Işıngör | 15 Eylül 2005 | 12:59 amSevgili dostlar;
Sick Princess’ın uyarısı üzerine çok düşündüm… Kendisi Burkina Fasa Fiso üzerinden kırılmasını istediÄŸim en son insanlardan biridir. Can Ergun Bey’den ricam, Sick Princess’ın yorumlarından rahatsız olmamasıdır sadece…
Cevabımdaki dilin biraz sert olduğunu kabul etmekle birlikte, anonymous arkadaşımızın itirazları üzerine söyleyecek söz bulamadığım için bu tartışmayı burada kapatmayı uygun buluyorum.
Konuya dönersek…
Ãœnlü fıkradır, imamın biri minbere çıkmış ve cemaate vaaz vermeye baÅŸlamış: “Eyyy ümmeti müslimin! Hazreti Nuh efendimiz oÄŸlu Hazreti Adem’i bir göl kıyısında tanrıya kurban edecekken, gökten Ä°srafil Aleyhisselam elinde bir keçiyle inmiÅŸ ve ‘dur’ diyerek elinde satır ile bekleyen Hazreti Nuh’u engellemiÅŸ!”
Cemaatten yaÅŸlıca birisi itiraz edecek olmuÅŸ: “Aman hoca sen orada dur! Çünkü ben bu hikâyenin neresini düzelteceÄŸimi ÅŸaşırdım!…”
Anonymous’un yazdıklarının neresini düzelteceÄŸimi de ben ÅŸaşırmış durumdayım.
“… ama hem ismi yakın hem de logoyu aynı yakın kullanırsanız, bu sadece kullanan firmanın reklamından yararlanmaktır” diye buyurmuÅŸlar kendileri :)…
Kendisini utandırmamak için ilgili kanun maddesinin numarasını buraya yazmıyorum, çünkü Türk Ceza Hukuku’nun buna iliÅŸkin maddesi, Anonymous arkadaşımızın tam da tarifini yaptığı bu kavramı “nitelikli sahtekârlık” olarak ele alır! Adı yakın (bkz: Addidas) ve logosu benzer (bkz: “MahmutpaÅŸa style” Addidas yoncası) logolu mal üretmenin bedeli, iki yıl ağır hapis cezasıdır. Örnek için Radikal gazetesindeki ÅŸu habere bakabilirsiniz…
“KokuÅŸmuÅŸluÄŸun içinde doÄŸruyu seçemeyen insanlar” kısmına ise bayıldım! Sherwood usulü orman kanunlarının bundan güzel bir tarifi yapılamazdı herhalde…
“Ev sahibinin hiç mi suçu yok?” sorusuyla bu utanç verici duruma sebep olan Paulo Coelho ve Can Yayınları’nın bu kepazelikteki sorumluluklarını anımsattığı için kendisine ayrıca müteÅŸekkirim.
:)…
CC konusunda bazı yeni geliÅŸmeler oluyor. Bir ÅŸeyler ÅŸekillendikçe buraya yazacağım. Bülent MurtezaoÄŸlu’na bu link için teÅŸekkürler…
http://z42.gen.tr/blog/lisanslasakdamipaylassak ilginç ve haklı olduğunu düşündüğüm farklı bakış açısı gelmiş blog
mavikusak | 16 Eylül 2005 | 12:25 pmhttp://z42.gen.tr/blog/lisanslasakdamipaylassak
ilginç ve haklı olduğunu düşündüğüm farklı bakış açısı gelmiş blog lisanslama konusunda.