George Washington Vergi Dairesi: İstanbul
29 Ağustos 2005
Amerikan Kongresi, Cezayirli Hasan Paşa ile imzalanan “haraç anlaşması”nı 1796 yılının 7 Mart’ında onayladığında, Osmanlı Devleti’nin de resmen vergi mükellefi olmuştu!
Cezayir, Trablusgarb ve Tunus… Osmanlı’nın “Garp Ocakları” adı ile andığı bu topraklar, Anadolu’dan, özellikle de Ege bölgesinin yeniçeri ve leventlerini bir mıknatıs gibi kendine çekiyordu. Osmanlı İmparatorluğu’na geniş bir özerklik statüsü olarak bağlanan bu eyaletlerde idari güç, bölgenin en sözü geçen kişisi olan ve “Dayı” unvanını taşıyan “yeniçeri kökenli” yöneticilerin elindeydi.
Buralarda yapılan korsanlık faaliyeti, çok daha kazançlı ve az riskliydi. Yerli halk kendi halinde yaşar, ama askerler ve leventler, geçimlerini Akdeniz’de korsanlıkla sağlarlardı. Korsanların İstanbul ile ticaret ve Türk denizlerinde dolaşma anlaşması yapmış olan memleketlerin bayrağını taşıyan gemilere saldırması yasak, ama diğer gemileri yağmalanması serbestti.
O günlerde Fransız Devrimi’nin rüzgârları Avrupa’yı sarsarken, bir başka fırtına, Napolyon Bonapart, Avrupa krallıklarını birbiri ardına işgal ediyordu. İspanya, Savoia, Piemonte, Avusturya, Prusya ve Polonya bir anda Fransız işgaline uğramıştı. Kısacası, Trablusgarb, Cezayir ve Tunus korsanlarının karşısında duracak bir donanma kalmamıştı… 18. yüzyılda Akdeniz’in tek hâkimi, hâlâ Türk ve Arap korsanlardı!
“Maksat ayağınız alışsın!”
Bu dönemde pek çok Avrupa devleti, Osmanlı İmparatorluğu’nun himayesi altındaki “Dayı”lar ile haraç anlaşmaları yapmışlardı. 1786’da “Cezayir Dayısı” ile bir anlaşmaya varılamazken, Amerikalıların “Barbar Devletler” olarak andığı devletlerden Fas, 40.000 altına razı oldu. İki ay sonra Faslı korsanlar bir Amerikan gemisini yaktıklarında, anlaşmayı hatırlatmak için gelen Amerikan elçisine Fas beyi, “Gönderilen haracın bittiğini, Amerikalıların lideri George Washington’un gönderilen paraya takviye yapmasını” söyledi… Korsanlar, 1789’da ABD’nin ilk başkanı olacak George Washington’u daha başkan olmasını bile beklemeden haraca bağlamışlardı!
Maksat, Amerikalılarının “ayağının alışması”ydı… “Memalik-i Osman”ın toprakları sayılan Cezayir, Tunus ve Trablusgarb eyaletlerinin de devreye girmesiyle, Amerika’ya kesilen haracın meblağı da artmaya başladı. 1795 yılında gelindiğinde, sadece Cezayirli Hasan Paşa’nın George Washington’a kestiği “nakit cinsinden” haraç, 642.500 Amerikan dolarını bulmuştu! “Ödeme”, Cezayir dayısının 115 denizcisine, uluslararası sularda yapılıyordu.
Vergi mükellefi: George Washington
Osmanlı İmparatorluğu ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki ilk vergilendirme anlaşması, Amerikan elçisi Joseph Donaldson ile Cezayirli Hasan Paşa arasında, 5 Eylül 1795 günü imzalandı.
Metin Türkçe olarak kaleme alınmıştı ve daha önce Fas ile imzalanan ve Arapça olarak kaleme alınan 1786’daki anlaşmadan sonra, Amerikan tarihinin İngilizce olmayan ikinci metniydi. Anlaşmaya göre Amerika, Cezayir’de bulunan esirlerin bırakılması için “Dayı”ya 642.500 dolar “haraç” ödeyecek ve her yıl 12.000 Cezayir altınına denk gelen 21.600 doları vergi olarak verecekti. Amerikan Kongresi, anlaşmayı 1796’nın 7 Mart’ında onaylayınca, metin yürürlüğe girdi. Kongre, böylelikle Osmanlı Devleti’nin resmen vergi mükellefi oluyordu!
Amerika, 1796′nın 4 Kasım’ında Trablusgarb’ın, 1797′nin 28 Ağustos’unda da Tunus’un dayıları ile anlaşmalar imzaladı. Trablusgarb ile varılan anlaşma uyarınca Amerikan tarafı Trablusgarb beyi Yusuf Paşa ile “divan”ına Amerikalı esirlerin iade edilmeleri karşılığında 40.000 İspanyol doları ödüyor, Trablusgarb’ın ileri gelenlerine altın ve gümüş saatler, elmas yüzükler ve pahalı kumaşlardan yapılmış kaftanlar vermeyi taahhüt ediyordu.
Yine Türkçe olan bu anlaşmanın ilginç taraflarından biri, besmeleyle başlayan metnin hemen girişinde “Bu belge dünyanın hâkimi, denizlerin ve karaların hükümdarı, kralların efendisi, sultanlar sultanı, imparatorlar imparatoru, Sultan Mustafa Han’ın oğlu Sultan Selim Han’ın dikkati nazarları altında imzalanmıştır. Allah, O’nun hükmünü daimi kılsın” şeklindeki ifadelerin yer almasıydı ve bu ifadeler, metni Türk tarafının dikte ettirdiğini göstermekteydi.
Bu anlaşmada dikkat çeken bir diğer husus, anlaşmanın 11. maddesinde “Hiçbir şekilde köklerini Hıristiyanlık dininden almayan, Amerika Birleşik Devletleri” gibi bir ibarenin kullanılmasıdır! Ertesi yıl anlaşma biraz daha genişletildi. Önceki haraç miktarına ek olarak, 36 toplu Crescent firkateyni Cezayir Dayısı’na “hediye” edildi. 1797 yılının haraç listesinde ise, bir başka firkateyni, Handullah’ı görüyoruz. Amerika Birleşik Devletleri çaresizlikten, kendilerini haraca bağlayan Türk ve Arap korsanlara “donanma” düzmekteydi!
Trablusgarb Beyi’nin hizmetindeki Türk korsanların hayal gücü daha da genişti. 1798 yılı için Amerikalıların vereceği 115.000 dolar haracın dışında, bir küçük madde daha kondu anlaşmaya: Trablusgarb ufuklarında görünen Amerikan gemilerini selamlamak için gemi başına bir fıçı barut!
Amerikalılar çaresizdi. Dönem, Amerika Birleşik Devletleri’nin kurulduğu yıllardır ve yeni yeni kurulan bu ülke Kuzey Afrika’nın Türk ve Arap korsanları ile baş etmek bir yana, kendi sahillerini bile koruyamamaktadır. İnternet üzerinden de kolaylıkla erişebilecek Ulusal Kongre Kütüphanesi kayıtlarına göre, Amerika Birleşik Devletleri2nin 1800 yılı bütçesinde 2.000.000 dolar “haraç ödemeleri”ne gitmişti. Bir başka deyişle, o günkü ABD bütçesinin yüzde 20’si!
“Sen benim kölemsin”
Mayıs 1800’de, George Washington’ın ünlü amirali Bainbridge, yeni Cezayir dayısı Mustafa Bey’e her zamanki haracını ödedi. Tam ayrılacakken, Cezayir dayısı, bir elçisini padişahın İstanbul’daki sarayına götürmesini istedi. Bainbrigde bu isteği kibarca reddetmeye çalışsa da ve Cezayir dayısı buna emretti: “Sen bana haraç ödediğinde kölem oldun demektir. Bu yüzden sana canımın istediği gibi emretmeye hakkım var!”
Kalenin silahları Bainbridge’in firkateynine nişan almıştı. Bu yüzden Brainbridge boyun eğdi ve Amerikan bayrağını pruvada, Cezayir bayrağını ise kıçta dalgalandırma şartıyla talebi kabul etti. Bainbridge Cezayir dayısının elçisini İstanbul’a götürdüğünde, ilk defa ABD bayrağını Osmanlı Devleti’ne gösterme fırsatını da buluyordu. Osmanlı padişahı III. Selim ve maiyeti şaşırdılar. Amerika Birleşik Devletleri diye bir devlet olduğundan haberleri bile yoktu. Saraylılar Kristof Kolomb hakkında sadece belli belirsiz dedikodular duymuşlardı.
Bainbrigde, Amerika’nın büyük denizin ötesindeki bir ülke olduğunu ve Kristof Kolomb tarafından keşfedildiğini söyledi. Bainbridge ve Osmanlı Kaptan-ı Deryası sıkı dost oldular. Hatta padişah, Bainbridge’in küstah Cezayir dayısı tarafından rahatsız edilmemesi için bir de ferman verdi!
Bainbridge, dönüş yolunda Amerikan Donanma Sekreteri’ne şöyle yazdı: “Umarım bir daha haraç ödemek için Cezayir’e yollanmam; en azından beni toplarımızın namlusuna koyup ateşleyerek, haracı teslim etme görevini vermediğiniz sürece!”
Jefferson’dan “culüs bahşişi” isteyen paşa
George Washington’nun ardından John Adams, o günlerde yeni bir devlet olan Amerika Birleşik Devletleri’nin ikinci başkanı olur. Yeni başkanın “gelenek görenek” konusunda pek bilgili olmadığına kanaat getiren Trablusgarb beyi Yusuf Paşa, 1799 yılında dostunu uyarmayı uygun bulur. Yusuf Paşa, “Ölen yüksek makam sahibi adına o makama gelen yeni başkanın Trablus Krallığı’na bir hediye sunması” gerektiğini, Adams’a bir ferman yazarak, lisan-ı münasip ile anlattı. Tüm bunlara ek olarak, “hediye” miktarının 10.000 dolar olduğunu belirtmeyi de ihmal etmedi.
10.000 dolarından haber alamayan ve sabırsızlığı üst seviyeye ulaşan Yusuf Paşa, aradığı fırsata 1801 yılında kavuştu. Adams yerini Thomas Jefferson’a bırakmıştı. Garb Ocakları’nın yönetiminde yer alan tüm yöneticiler gibi “yeniçeri kökenli” olan Yusuf Paşa, yeni başkan Jefferson’dan 225.000 dolarlık “cülus bahşişi”ni talep etti. Jefferson kızgınlıkla bu talebi reddetti.
“Gelin elimi öpün!”
Trablusgarb beyi Yusuf Paşa da kızgındı. Paşa, derhal Amerikan temsilcilerinin huzuruna çıkmaları ve hatalarını kabul ederek el öpmelerini emretti! 225.000 dolarlık cülus bahşişinin yanı sıra, Yusuf Paşa’nın seçeceği türden 25.000 dolarlık malın “hediyesi”ni uygun buldu! İlk mesajın yeterince ciddiye alınmaması Yusuf Paşa’yı bu defa daha “ikna edici” davranmaya itti. Mesaj netti: Ya “hediye” ya da savaş!
Savaş çıktı. Trablusgarb dayısı Yusuf Paşa, Amerikan tarihine “First Barbary War” adıyla geçecek olan savaşı, 10 Mayıs 1801 tarihinde başlattı.
Trablusgarb paşasının ABD’ye savaş ilan etmesi üzerine Jefferson, Amerikan donanmasını Akdeniz’e gönderdi. Tunus ve Cezayir savaştan hemen çekilirken, Trablusgarb ve Fas, aralıklarla 1815’e dek sürecek olan zorlu bir mücadeleye giriştiler. 1803 Ekim’inde Trablusgarb dayısı, Amerikan donanmasının en iyi firkateynlerinden biri olan Philadelphia’yı ele geçirerek, gemi kaptanı amiral William Bainbridge ve tüm mürettebatını esir aldı.
Philadelphia’nın kaptırılması, Amerikalıların küçük düşmesine neden oldu. Bunun üzerine, 16 Şubat 1804 tarihinde Amerikan donanması tarafından alınan ilginç ve radikal bir uygulanmaya kondu. Enterprise’ın kaptanı olan genç teğmen Stephen Decatur, Trablusgarb limanına girerek, bir zamanlar Amerikan donanmasının en iyi gemilerinden biri olan Philadelphia’yi ateşe verdi ve ülkesine bir kahraman olarak döndü!
Not 1: Umida Salih ve Ali Işıngör’ün birlikte hazırladıkları bu dosya, Focus dergisinin Ağustos 2004 sayısında yer aldı. Dergideki yazı, önemli oranda kısaltılarak buraya alınmıştır.
[ratings]
Merhabalar, Sayfanız hoşuma gitti. Bu konuda bir yazı birkaç gün önce
Anonymous | 15 Ekim 2005 | 10:52 pmMerhabalar,
Sayfanız hoşuma gitti. Bu konuda bir yazı birkaç gün önce bana e-posta olarak yollanmıştı. (”"…Yil, 1783… Avrupa standartlarına göre mütevazi da olsa, yeni bir denizci devlet olan ABD, denizlerde tek başına bayrak gezdirmeye başladı…
>
> Daha 25 Temmuz 1785′te, Atlantik’te Cadiz açıklarında, bu yeni bayrağı taşıyan ilk gemi Cezayir açıklarında Osmanlı gemileri tarafından ele geçirildi. Bu gemi, Boston limanına bağlı, Kaptan Isaak Stevens’in idaresindeki Maria idi.
> Arkasından, Philadelphia limanına bağlı, Kaptan O’Brien’in
> Dauphin’i de ayni akibete uğradı. 1793 Ekim ve Kasım aylarında 11 ABD gemisi daha Osmanlılarin eline geçti…
>
> Kongre, 27 Mart 1794 yılında, Osmanlı denizcilerine karşı koyacak
> güçte savaş gemileri inşa edilmesi veya satın alınması için,
> Başkan George Washington’a 700.000 altına yakın harcama yetkisi verdi.
>
> Osmanlıların oluşturduğu deniz tehdidi sayesinde, ABD donanmasının temelleri atılıyordu. 5 Eylül 1795′te ABD bu tehdide karşı bir anlaşma yapmayı kabul etti. Bu anlasmaya göre ABD, Cezayir’deki esirlerin iadesi ve gerek Atlantik’te, gerekse Akdeniz’de ABD sancağı taşıyan hiçbir tekneye dokunulmaması karşılığında, 642.000 altın ve yılda 12.000 Osmanlı altını (216.000 dolar)ödeyecekti.
>
> Dili Türkçe olan ve 22 maddeden oluşan anlaşmaya, Başkan George
> Washington ve Cezayir Beylerbeyi Hasan Dayı imza koydular…
>
> Böylece ABD yıllık vergiye bağlanmış oldu. Bu, ABD’nin iki asrı aşkın tarihinde, yabancı bir dille imzalanan tek anlaşma olduğu
> gibi, yabancı bir devlete vergi ödemeyi kabul eden tek Amerikan
> belgesidir…—————
> işte;
>
> ABD tarihinde kendi dilinde olmayan tek uluslararasi anlaşma
> Türkçe’dir ve ABD tarihinde vergi vermeyi kabul ettigi tek ülke Osmanlı İmparatorluğu’dur….
ABD başkanı Corc Vaşington Efendi Osmanlı imparatoru tarafından
muhatap görülmemiş ve anlaşma Cezayir beylerbeyi tarafından
> imzalanmıştır.—————————————————-
Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?
Muhtaç olduğun kudret damarlarındaki asil kanda mevcuttur sözü boş
> değildir… Anlayana…”) şeklinde…
Ben de yabancı internet sitelerinde aynı antlaşmayı arayıp buldum. “The Barbary Treaties” olarak belirtilen belgede geçen “Barbary” sözlükte, “region of northern Africa stretching from western Egypt to the Atlantic Ocean” olarak açıklanmış. Yani “barbarian”dan farklı sanırım. Ne dersiniz?
Çalışmalarınızda kolaylıklar dilerim.
Banu Aydın
Banu Hanım, Barbary Coast'un buradaki anlamı "Berberi Sahilleri"dir. Barbar kelimesinin etimolojik
Ali Işıngör | 16 Ekim 2005 | 2:17 amBanu Hanım,
Barbary Coast’un buradaki anlamı “Berberi Sahilleri”dir.
Barbar kelimesinin etimolojik kökeni de Berberi’den gelmektedir ama bu 18. yüzyıldaki olaylardan öncesine dayanan bir yakıştırmadır…
[...] George Washington Vergi Dairesi : stanbul
George Washington Vergi Dairesi : stanbul - MsXLabs Organization | 30 Haziran 2006 | 12:53 pm[...] George Washington Vergi Dairesi : stanbul George Washington Vergi Dairesi: stanbul 29 Austos, 2005 720 ? 720: true);” src=”http://photos1.blogger.com/blogger/5296/1001/320/cezayir.jpg” border=”0″ alt=”" > Amerikan Kongresi, Cezayirli Hasan Paa ile imzalanan “hara anlamas”n 1796 ylnn 7 Mart’nda onayladnda, Osmanl Devleti’nin de resmen vergi mkellefi olmutu! Cezayir, Trablusgarb ve Tunus… Osmanl’nn “Garp Ocaklar” ad ile and bu topraklar, Anadolu’dan, zellikle de Ege blgesinin yenieri ve leventlerini bir mknats gibi kendine ekiyordu. Osmanl mparatorluu’na geni bir zerklik stats olarak balanan bu eyaletlerde idari g, blgenin en sz geen kiisi olan ve “Day” unvann tayan “yenieri kkenli” yneticilerin elindeydi. Buralarda yaplan korsanlk faaliyeti, ok daha kazanl ve az riskliydi. Yerli halk kendi halinde yaar, ama askerler ve leventler, geimlerini Akdeniz’de korsanlkla salarlard. Korsanlarn stanbul ile ticaret ve Trk denizlerinde dolama anlamas yapm olan memleketlerin bayran tayan gemilere saldrmas yasak, ama dier gemileri yamalanmas serbestti. O gnlerde Fransz Devrimi’nin rzgrlar Avrupa’y sarsarken, bir baka frtna, Napolyon Bonapart, Avrupa krallklarn birbiri ardna igal ediyordu. spanya, Savoia, Piemonte, Avusturya, Prusya ve Polonya bir anda Fransz igaline uramt. Ksacas, Trablusgarb, Cezayir ve Tunus korsanlarnn karsnda duracak bir donanma kalmamt… 18. yzylda Akdeniz’in tek hkimi, hl Trk ve Arap korsanlard! “Maksat ayanz alsn!” Bu dnemde pek ok Avrupa devleti, Osmanl mparatorluu’nun himayesi altndaki “Day”lar ile hara anlamalar yapmlard. 1786’da “Cezayir Days” ile bir anlamaya varlamazken, Amerikallarn “Barbar Devletler” olarak and devletlerden Fas, 40.000 altna raz oldu. ki ay sonra Fasl korsanlar bir Amerikan gemisini yaktklarnda, anlamay hatrlatmak iin gelen Amerikan elisine Fas beyi, “Gnderilen haracn bittiini, Amerikallarn lideri George Washington’un gnderilen paraya takviye yapmasn” syledi… Korsanlar, 1789’da ABD’nin ilk bakan olacak George Washington’u daha bakan olmasn bile beklemeden haraca balamlard! Maksat, Amerikallarnn “ayann almas”yd… “Memalik-i Osman”n topraklar saylan Cezayir, Tunus ve Trablusgarb eyaletlerinin de devreye girmesiyle, Amerika’ya kesilen haracn mebla da artmaya balad. 1795 ylnda gelindiinde, sadece Cezayirli Hasan Paa’nn George Washington’a kestii “nakit cinsinden” hara, 642.500 Amerikan dolarn bulmutu! “deme”, Cezayir daysnn 115 denizcisine, uluslararas sularda yaplyordu. Vergi mkellefi: George Washington Osmanl mparatorluu ile Amerika Birleik Devletleri arasndaki ilk vergilendirme anlamas, Amerikan elisi Joseph Donaldson ile Cezayirli Hasan Paa arasnda, 5 Eyll 1795 gn imzaland. Metin Trke olarak kaleme alnmt ve daha nce Fas ile imzalanan ve Arapa olarak kaleme alnan 1786’daki anlamadan sonra, Amerikan tarihinin ngilizce olmayan ikinci metniydi. Anlamaya gre Amerika, Cezayir’de bulunan esirlerin braklmas iin “Day”ya 642.500 dolar “hara” deyecek ve her yl 12.000 Cezayir altnna denk gelen 21.600 dolar vergi olarak verecekti. Amerikan Kongresi, anlamay 1796’nn 7 Mart’nda onaylaynca, metin yrrle girdi. Kongre, bylelikle Osmanl Devleti’nin resmen vergi mkellefi oluyordu! Amerika, 1796′nn 4 Kasm’nda Trablusgarb’n, 1797′nin 28 Austos’unda da Tunus’un daylar ile anlamalar imzalad. Trablusgarb ile varlan anlama uyarnca Amerikan taraf Trablusgarb beyi Yusuf Paa ile “divan”na Amerikal esirlerin iade edilmeleri karlnda 40.000 spanyol dolar dyor, Trablusgarb’n ileri gelenlerine altn ve gm saatler, elmas yzkler ve pahal kumalardan yaplm kaftanlar vermeyi taahht ediyordu. Yine Trke olan bu anlamann ilgin taraflarndan biri, besmeleyle balayan metnin hemen giriinde “Bu belge dnyann hkimi, denizlerin ve karalarn hkmdar, krallarn efendisi, sultanlar sultan, imparatorlar imparatoru, Sultan Mustafa Han’n olu Sultan Selim Han’n dikkati nazarlar altnda imzalanmtr. Allah, O’nun hkmn daimi klsn” eklindeki ifadelerin yer almasyd ve bu ifadeler, metni Trk tarafnn dikte ettirdiini gstermekteydi. Bu anlamada dikkat eken bir dier husus, anlamann 11. maddesinde “Hibir ekilde kklerini Hristiyanlk dininden almayan, Amerika Birleik Devletleri” gibi bir ibarenin kullanlmasdr! Ertesi yl anlama biraz daha geniletildi. nceki hara miktarna ek olarak, 36 toplu Crescent firkateyni Cezayir Days’na “hediye” edildi. 1797 ylnn hara listesinde ise, bir baka firkateyni, Handullah’ gryoruz. Amerika Birleik Devletleri aresizlikten, kendilerini haraca balayan Trk ve Arap korsanlara “donanma” dzmekteydi! Trablusgarb Beyi’nin hizmetindeki Trk korsanlarn hayal gc daha da geniti. 1798 yl iin Amerikallarn verecei 115.000 dolar haracn dnda, bir kk madde daha kondu anlamaya: Trablusgarb ufuklarnda grnen Amerikan gemilerini selamlamak iin gemi bana bir f barut! Amerikallar aresizdi. Dnem, Amerika Birleik Devletleri’nin kurulduu yllardr ve yeni yeni kurulan bu lke Kuzey Afrika’nn Trk ve Arap korsanlar ile ba etmek bir yana, kendi sahillerini bile koruyamamaktadr. nternet zerinden de kolaylkla eriebilecek Ulusal Kongre Ktphanesi kaytlarna gre, Amerika Birleik Devletleri2nin 1800 yl btesinde 2.000.000 dolar “hara demeleri”ne gitmiti. Bir baka deyile, o gnk ABD btesinin yzde 20’si! “Sen benim klemsin” Mays 1800’de, George Washington’n nl amirali Bainbridge, yeni Cezayir days Mustafa Bey’e her zamanki haracn dedi. Tam ayrlacakken, Cezayir days, bir elisini padiahn stanbul’daki sarayna gtrmesini istedi. Bainbrigde bu istei kibarca reddetmeye alsa da ve Cezayir days buna emretti: “Sen bana hara dediinde klem oldun demektir. Bu yzden sana canmn istedii gibi emretmeye hakkm var!” Kalenin silahlar Bainbridge’in firkateynine nian almt. Bu yzden Brainbridge boyun edi ve Amerikan bayran pruvada, Cezayir bayran ise kta dalgalandrma artyla talebi kabul etti. Bainbridge Cezayir daysnn elisini stanbul’a gtrdnde, ilk defa ABD bayran Osmanl Devleti’ne gsterme frsatn da buluyordu. Osmanl padiah III. Selim ve maiyeti ardlar. Amerika Birleik Devletleri diye bir devlet olduundan haberleri bile yoktu. Sarayllar Kristof Kolomb hakknda sadece belli belirsiz dedikodular duymulard. Bainbrigde, Amerika’nn byk denizin tesindeki bir lke olduunu ve Kristof Kolomb tarafndan kefedildiini syledi. Bainbridge ve Osmanl Kaptan- Deryas sk dost oldular. Hatta padiah, Bainbridge’in kstah Cezayir days tarafndan rahatsz edilmemesi iin bir de ferman verdi! Bainbridge, dn yolunda Amerikan Donanma Sekreteri’ne yle yazd: “Umarm bir daha hara demek iin Cezayir’e yollanmam; en azndan beni toplarmzn namlusuna koyup ateleyerek, harac teslim etme grevini vermediiniz srece!” Jefferson’dan “culs bahii” isteyen paa George Washington’nun ardndan John Adams, o gnlerde yeni bir devlet olan Amerika Birleik Devletleri’nin ikinci bakan olur. Yeni bakann “gelenek grenek” konusunda pek bilgili olmadna kanaat getiren Trablusgarb beyi Yusuf Paa, 1799 ylnda dostunu uyarmay uygun bulur. Yusuf Paa, “len yksek makam sahibi adna o makama gelen yeni bakann Trablus Krall’na bir hediye sunmas” gerektiini, Adams’a bir ferman yazarak, lisan- mnasip ile anlatt. Tm bunlara ek olarak, “hediye” miktarnn 10.000 dolar olduunu belirtmeyi de ihmal etmedi. 10.000 dolarndan haber alamayan ve sabrszl st seviyeye ulaan Yusuf Paa, arad frsata 1801 ylnda kavutu. Adams yerini Thomas Jefferson’a brakmt. Garb Ocaklar’nn ynetiminde yer alan tm yneticiler gibi “yenieri kkenli” olan Yusuf Paa, yeni bakan Jefferson’dan 225.000 dolarlk “clus bahii”ni talep etti. Jefferson kzgnlkla bu talebi reddetti. “Gelin elimi pn!” Trablusgarb beyi Yusuf Paa da kzgnd. Paa, derhal Amerikan temsilcilerinin huzuruna kmalar ve hatalarn kabul ederek el pmelerini emretti! 225.000 dolarlk clus bahiinin yan sra, Yusuf Paa’nn seecei trden 25.000 dolarlk maln “hediyesi”ni uygun buldu! lk mesajn yeterince ciddiye alnmamas Yusuf Paa’y bu defa daha “ikna edici” davranmaya itti. Mesaj netti: Ya “hediye” ya da sava! Sava kt. Trablusgarb days Yusuf Paa, Amerikan tarihine “First Barbary War” adyla geecek olan sava, 10 Mays 1801 tarihinde balatt. 720 ? 720: true);” src=”http://photos1.blogger.com/blogger/5296/1001/320/decatur%20trablusta.jpg” border=”0″ alt=”" > Trablusgarb paasnn ABD’ye sava ilan etmesi zerine Jefferson, Amerikan donanmasn Akdeniz’e gnderdi. Tunus ve Cezayir savatan hemen ekilirken, Trablusgarb ve Fas, aralklarla 1815’e dek srecek olan zorlu bir mcadeleye giritiler. 1803 Ekim’inde Trablusgarb days, Amerikan donanmasnn en iyi firkateynlerinden biri olan Philadelphia’y ele geirerek, gemi kaptan amiral William Bainbridge ve tm mrettebatn esir ald. Philadelphia’nn kaptrlmas, Amerikallarn kk dmesine neden oldu. Bunun zerine, 16 ubat 1804 tarihinde Amerikan donanmas tarafndan alnan ilgin ve radikal bir uygulanmaya kondu. Enterprise’n kaptan olan gen temen Stephen Decatur, Trablusgarb limanna girerek, bir zamanlar Amerikan donanmasnn en iyi gemilerinden biri olan Philadelphia’yi atee verdi ve lkesine bir kahraman olarak dnd! Not 1: Umida Salih ve Ali Ingr’n birlikte hazrladklar bu dosya, Focus dergisinin Austos 2004 saysnda yer ald. Dergideki yaz, nemli oranda ksaltlarak buraya alnmtr. Burkina Fasa Fiso Halk Cemahiriyesi George Washington Vergi Dairesi: İstanbul [...]
Haber verdiğiniz için sağolun. Ama bir de tarayıcınızda UTF-8 gibi
isingor | 30 Haziran 2006 | 1:02 pmHaber verdiğiniz için sağolun. Ama bir de tarayıcınızda UTF-8 gibi bir evrensel dil kodunu kullansanız!